ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ

 

ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ

Αντί μνημοσύνου

.

---

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ  από την σελίδα  ΣΙΜΕΑ : 9 Σεπτεμβρίου 2019

 

 

Κείμενο : Απόστολος K.Αποστολάκης

Η σελίδα δεν συνηθίζει να ασχολείται με σύγχρονους καλλιτέχνες . Δεν είναι αυτή η αποστολή της . Υπάρχουν ήδη στο διαδίκτυο χιλιάδες αφιερώματα για τον Μαχαιρίτσα . Εγώ ακούγοντας σήμερα για την απώλεια του Λαυρέντη  νιώθω την ανάγκη σαν φόρο τιμής στον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα να γράψω δυο λόγια που συνδέουν τον καλλιτέχνη με την Εθνική Αντίσταση της περιοχής μας ( Μαγνησία)

Ο πατέρας του Λαυρέντη ο Μίμης Μαχαιρίτσας γνωρίζουμε ότι ήταν μουσικός και μάλιστα διευθυντής ορχήστρας . Πέθανε πολύ νέος . Αν δεν κάνω λάθος κάπου στα σαράντα . Η μητέρα του Φίλα, ήταν κόρη του Ατρείδη Αποστολίδη , γόνου της γνωστής και μεγάλης οικογένειας που εκμεταλλεύονταν μεταξύ των άλλων και τα μεταλλεία χρωμίου στην Ερέτρια ( Τσαγκλί) Φαρσάλων . Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ζωή του Λαυρέντη ήταν από οικονομικής άποψης άνετη . Η σχέση της μητέρα του με την οικογένεια Αποστολίδη ήταν περίπλοκη και οι δικαστικές διαμάχες που είχε με αυτή δεν δικαίωσαν τις διεκδικήσεις της.

Ο Λαυρέντης ξεκίνησε την τραγουδιστική του καριέρα τραγουδώντας σε συγκρότημα ροκ αλλά και  με τον γνωστό ΠΑΝΟ ΤΖΑΒΕΛΑ αντάρτικα τραγούδια μετά την πτώση της Χούντας. Δεν το έκανε όμως λόγω εποχικής μόδας. 

Υπήρχε λόγος…….. Ο παππούς του Λαυρέντης το όνομα του οποίου πήρε , υπήρξε αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης. Σύμφωνα με τα βιβλία της Νίτσας Κολιού  ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας ήταν μέλος του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και μηχανικός στο μηχανουργείο ΕΛΑΣ το οποίο δημιούργησε ο Αλέκος Παπαγεωργίου στο ΤΣΟΥΡΝΑΤ της Γούρας ( ΟΘΡΥΣ) .Εκεί δούλεψαν δεκάδες τεχνίτες επιδιορθώνοντας όπλα και κατασκευάζοντας αυτοσχέδιες χειροβομβίδες και νάρκες.

Ο Γρηγόρης Ρέντης επιτελάρχης στο 54ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ που είχε έδρα την Κερασιά Πηλίου, γράφει στο βιβλίο του ότι ο Μαχαιρίτσας είχε παρουσία και σε άλλες μονάδες . Ήταν χρήσιμος σαν τεχνικός. Το βιβλίο του ο Ρέντης το έγραψε το 1945 αλλά το εξέδωσε το 1984. Μας πληροφορεί όμως ότι η μακέτα του εξωφύλλου σχεδιάστηκε από τον ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑ το 1945 . Συγγενής και αυτός όπως ήταν και ο Ηγούμενος της Μονής Σουρβιάς στην Μακρινίτσα Πηλίου  Δοσίθεος Μαχαιρίτσας ο οποίος βοήθησε πολύ τον αγώνα . Συγγενής επίσης και ο Διπλωματικός Σύμβουλος του Αντρέα Παπανδρέου , Χρήστος Μαχαιρίτσας. Η καταγωγή της οικογένειας ξεκινάει από τον Άγιο Λαυρέντιο  Πηλίου

 
Ο ΕΑΜΙΤΗΣ  ΛΑΥΡΕΝΤΗΣ ΜΑΧΑΙΡΙΤΣΑΣ διετέλεσε Δημοτικός Σύμβουλος Βόλου στο πρώτο Δημοτικό Συμβούλιο Βόλου ( Παγασών τότε )εκπροσωπώντας τους Σιδηροδρομικούς μετά την απελευθέρωση το 1944.
.Μετά από περιπέτειες που πέρασε όπως και χιλιάδες αγωνιστές της ΕΑΜΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ εξορίστηκε το 1947 στην Ικαρία . Τον μετέφεραν πάλι στον Βόλο όπου   δικάστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο το 1949, μαζί με άλλους αγωνιστές, κύρια Κομμουνιστές . Σύμφωνα με το κατηγορητήριο βρέθηκε στο σπίτι του υλικό που προέτρεπε τον κόσμο σε αποχή από τις εκλογές του 1946 .Ήταν μια καθαρή προβοκάτσια από το παρακράτος της εποχής όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων και όπως με διαβεβαίωσε πριν χρόνια ο επίσης αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, γνωστός μου Κώστας Μπελογιάννης .Η αδελφή του Μπελογιάννη εκτελέστηκε την ίδια μέρα .( βλέπε μνημείο)
Η φωτογραφία είναι από το κοινό μνημείο των εκτελεσμένων στο παλιό νεκροταφείο του Βόλου που έγινε αρκετά χρόνια μετά με ευθύνη κάποιου συγγενή .Υπάρχει και ένα άλλο μνημείο στον τόπο εκτελέσεων στην θέση ΚΑΖΑΝΑΚΙ με όλα τα ονόματα των εκτελεσμένων της εποχής του εμφυλίου .Το μνημείο έγινε με ενέργειες της ΠΕΑΕΑ στην δεκαετία του ενενήντα και με την αμέριστη βοήθεια του τότε Δήμου Νέας Ιωνίας Βόλου.

 

Συμπλήρωμα 9-9-2020. Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα ,ο συγγενής του Νίκος Παπανικολάου παρέδωσε στα ΓΑΚ Μαγνησίας το ημερολόγιο του παππού Λαυρέντη το οποίο γράφτηκε στην διάρκεια της εξορίας του στην Ικαρία. Ήταν μια αξιέπαινη πράξη που θα πιάσει τόπο . Η κ. Αννίτα  Πρασσά και οι συνεργατιδές της ήδη το αξιοποιούν με τον καλύτερο τρόπο. 

 

Στα χρόνια της νιότης

ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΛΕΛΑ

 

ΣΙΜΕΑ

 ·

ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

 

 

Κείμενο: Απόστολος Κ. Αποστολάκης

Η Λέλα Καραγιάννη αναμφισβήτητα υπήρξε μια γνήσια ηρωίδα η οποία έδωσε την ζωή της για το αγαθό της ελευθερίας ,ανεξάρτητα αν από πουθενά δεν μπορούμε να μάθουμε είδους ελευθερία ευαγγελίζονταν μετά την αποχώρηση των Γερμανών κατακτητών . Το γεγονός και μόνο ότι εκτελέστηκε από τους Γερμανούς λίγες εβδομάδες πριν την αποχωρησή τους την κατατάσσει δίκαια στο Ελληνικό Πάνθεο των ηρώων και ηρωίδων . 

ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΗΡΩ

 ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 5-9-1944

ΗΡΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΣΙΜΕΑ 5-9-18

Κείμενο: Απόστολος Κ. Αποστολάκης

Στον μακρύ κατάλογο των ηρώων της κατοχής και της αντίστασης , η Ηρώ Κωνσταντοπούλου έχει ιδιαίτερη θέση . Ήταν η ηλικία της αλλά και το απίστευτο θάρρος πού έδειξε στην διάρκεια των βασανιστηρίων . Δεν λύγισε , δεν πρόδωσε στα βασανιστήρια του Αγήνωρα, συνεργάτη και μεταφραστή  των Γερμανών .

Η Κωνσταντοπούλου κατάγονταν από πλούσια και συντηρητική οικογένεια της Σπάρτης αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να οργανωθεί στην ΕΠΟΝ .Ήταν αριστούχος μαθήτρια στο Αρσάκειο με γνώση Αγγλικών , Γαλλικών και Γερμανικών και Ιταλικών . Όταν την συνέλαβαν στις αρχές Ιουλίου του 44 για πρώτη φορά, ο πατέρας της πλήρωσε αρκετές λίρες σε συνεργάτες των Γερμανών και την απελευθέρωσε προσωρινά .
Οι γονείς της προσπάθησαν να την ξεκόψουν από την ΕΠΟΝ αλλά αυτή τους απαντούσε με την φράση : Ντροπή είστε και Σπαρτιάτες.
 Την συνέλαβαν πάλι στις 31 Ιουλίου . Μετά από βασανιστήρια πολλών ημερών  στα κρατητήρια της ΜΕΡΛΙΝ  μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι όπου ανέπτυξε στενή  σχέση με την Λέλα Καραγιάννη η οποία της φέρθηκε σαν μάνα.
Όταν το πρωί της 5ης του Σεπτέμβρη άκουσε το ονομά της απάντησε με θάρρος , «είμαι εγώ , πάρτε με»
Η Καραγιάννη την πλησίασε και της είπε «Μπράβο ΗΡΩ .Έτσι πεθαίνουν οι Ελληνίδες»  Η ΗΡΩ εκτελέστηκε μαζί με άλλους 49.
 Την ώρα της εκτέλεσης φώναξε στο Γερμανικό απόσπασμα. ΧΤΥΠΑΤΕ ΕΔΩ ΠΑΛΙΑΝΘΡΩΠΟΙ. ΚΤΗΝΗ, ΚΤΗΝΗ.

Τρεις μέρες μετά ήρθε η σειρά της Καραγιάννη ( ακολουθεί αφιέρωμα )
 Το 1977 η συντηρητική Ακαδημία Αθηνών αναγκάστηκε να αναγνωρίσει την θυσία της μετά από πρόταση του καθηγητή Ιωάννη Θεοδωρόπουλου και να της απονείμει μετά θάνατο το Βραβείο Αρετής.
Είχε προηγηθεί το 1947 η αναγνώριση της αστής ηρωίδας Λέλας Καραγιάννη . Με την αναγνώριση της Κωνσταντοπούλου η Ακαδημία έμμεσα αναγνώρισε  την δράση και προσφορά της ΕΠΟΝ την οποία μέχρι τότε αγνοούσε.

Στο μνημείο της που βρίσκεται στην Ηλιούπολη ο γλύπτης Νικόλας σχεδίασε στα πόδια της ένα αρκουδάκι . Συμβολίζει την εφηβική ηλικία της και  τον πρόωρο  θανατό της

Ποιητές έγραψαν ποιήματα για την ΗΡΩ .Εδώ ένα του Γιάννη Ρίτσου.

 «Εσύ δε θα μου πεις ευχαριστώ /
 όπως δε λες ευχαριστώ στους χτύπους της καρδιάς σου /
 που σμιλεύουν το πρόσωπο της ζωής σου /.
 Όμως εγώ θα σου λέω ευχαριστώ /
 γιατί γνωρίζω γιατί σου λέω ευχαριστώ /
 γιατί γνωρίζω τι σου οφείλω /…
Αυτό το ευχαριστώ είναι το τραγούδι μου».

 Στην δεκαετία του ογδόντα η ζωή της έγινε κινηματογραφική ταινία .
Εδώ .https://www.youtube.com/watch?v=xQhvJzeqP-c&t=17s

Επανάληψη από

ΣΙΜΕΑ 5-9-18

ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ

 

ΣΙΜΕΑ     https://www.facebook.com/simea2016/posts/1265579533783951

24 λ. ·

Το Καστελλόριζο
Το αποσιωπημένο Αγγλικό πλιάτσικο. 

 

Κείμενο : Απόστολος Κ.Αποστολάκης

Τις τελευταίες δεκαετίες και ειδικά τις τελευταίες μέρες το νησί αναφέρεται συχνά στις ειδήσεις όχι τόσο για τις ομορφιές του αλλά για την σημαντική γεωπολιτική θέση που κατέχει .
Πάντα όμως συγκέντρωνε το ενδιαφέρον των ισχυρών της κάθε εποχής αφού στο νησί πέρασαν διάφοροι κατακτητές από τα χρόνια της αρχαιότητας . Έλληνες ,Ρωμαίοι , Βυζαντινοί , Σταυροφόροι , Τούρκοι ,Άραβες ,Ισπανοί ,Καταλανοί, Ναπολιτάνοι , Ενετοί , ξανά Τούρκοι μέχρι που φτάσαμε στον εικοστό αιώνα βρίσκοντας το Καστελλόριζο στην μεγαλύτερη άνθιση που γνώρισε μέσα στους αιώνες.

ΜΠΑΛΗΣ ΛΑΚΗΣ

 

 ·

ΛΑΚΗΣ ΜΠΑΛΗΣ

Καλό ταξίδι Ανταρτάκο .

Κείμενο Απόστολος Κ. Αποστολάκης .

Πλήρης ημερών έφυγε από την ζωή ο μικρότερος αντάρτης της Μαγνησίας και ίσως και ολόκληρης της Ελλάδας .
Ο Λάκης ( Ευάγγελος ) Μπαλής δεν ήταν ένα από τα χιλιάδες παιδιά που οργανώθηκαν στην ΕΠΟΝ και στα Αετόπουλα . Είχε και τέτοια ιστορία ,αλλά λόγω των συνθηκών χρίστηκε από τα 12 κανονικός αντάρτης του βουνού .Ανέβηκε στο βουνό μαζί με τον αδελφό του Γιώργο Μπαλή καπετάνιο του 9ου Λόχου του 3ου Τάγματος του 54ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. 

ΓΕΡΑΣΙΜΙΔΗΣ ΣΠΥΡΟΣ

 

ΣΙΜΕΑ

22 λ. ·

ΣΠΥΡΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΙΔΗΣ
Αξιωματικός τριών στρατών 

 

 

Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης

Ο Σπύρος Γερασιμίδης είναι μία ιδιαίτερη περίπτωση αξιωματικού που εντάχθηκε στην αντίσταση αφού όπως θα δούμε παρακάτω η ενδιαφέρουσα ιστορία του ίσως είναι μοναδική .
Γεννήθηκε στην Προύσα της Μικράς Ασίας από οικογένεια Ελλήνων και αφού τελείωσε εκεί τις σπουδές του ,φοίτησε στην Σχολή Αξιωματικών του Τουρκικού ιππικού( Σαβόρι) στην Κωνσταντινούπολη. Δεν ήταν ο μόνος Έλληνας βέβαια που υπηρέτησε στον Τουρκικό στρατό αν και δεν ήταν πολύ συνηθισμένο. Λιποτάκτησε και εντάχθηκε στο Ελληνικό στράτευμα που εν των μεταξύ είχε αποβιβαστεί στην Σμύρνη τον Μάϊο του 1919.Για την πράξη του αυτή καταδικάστηκε ερήμην από Τουρκικό στρατοδικείο με την ποινή του θανάτου.

ΒΑΛΛΙΑΝΟΥ ΕΛΕΝΗ

 

ΕΛΕΝΗ ΒΑΛΙΑΝΟΥ
Μία Ελληνίδα στην Γαλλική Αντίσταση 

.

Κείμενο: Απόστολος Κ.Αποστολάκης

Στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Ευρώπη, καμία χώρα δεν ανέπτυξε Αντιστασιακό κίνημα όσο η Ελλάδα . Ίσως μόνο η Γιουγκοσλάβοι του Τίτο πλησίασαν αναλογικά σε μαζικότητα την Ελληνική κατάσταση. Ιδιαίτερη περίπτωση ήταν και η αντίσταση στην Σοβιετική ένωση αλλά εκεί όλα καθορίζονταν από την κεντρική κυβέρνηση και το Κομουνιστικό κόμμα. Στις άλλες χώρες το αντιστασιακό κίνημα είχε τα δικά του χαρακτηριστικά χωρίς μεγάλη μαζικότητα .
Η περίπτωση της Γαλλίας.

ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ

 ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ

ΚΕΊΜΕΝΟ  Απόστολος Κ. Αποστολάκης  ·

Ματωμένος Αύγουστος έπρεπε να ονομάζεται αυτός μήνας . 

 

 

 

Κοκκινιά. Πέμπτη 17 Αυγούστου 1944. Κοντά στις 2:30 το πρωί ξεκινά το δράμα της ομαδικής σφαγής που θα ακολουθήσει όταν ανέβει ο ήλιος ψηλά. Δεκάδες γερμανικά καμιόνια περικυκλώνουν τις γύρω περιοχές που περικλείουν την Κοκκινιά, από Κορυδαλλό, Αιγάλεω, Δαφνί και Ρέντη μέχρι Κερατσίνι, Φάληρο και Πειραιά, ο κλοιός σφίγγει. Μαζί με τους Ναζί κατακτητές καταφθάνει στην προσφυγούπολη του Πειραιά, τη «Μικρή Μόσχα», όπως είχαν βαπτίσει την Κοκκινιά, και το μηχανοκίνητο τμήμα του δοσίλογου Ν. Μπουραντά. Περί τους 3.000 βαριά οπλισμένους με πολυβόλα, όλμους, μυδράλια, ταχυβόλα, αυτόματα, Γερμανούς και Έλληνες ταγματασφαλίτες κυκλώνουν την πόλη που εκείνη την ώρα κοιμάται.

Επικεφαλής της κτηνωδίας που θα εξελιχθεί σε λίγες ώρες, ο συνταγματάρχης Ιωάννης Πλυντζανόπουλος, ο ταγματάρχης Γιώργος Σγούρoς και ο διοικητής του μηχανοκίνητου τμήματος της Αστυνομίας Νίκος Μπουραντάς.

Μετά τις 6:00 π.μ. ακούγονται τα «χωνιά» στους δρόμους της Κοκκινιάς. Όχι τα χωνιά της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ που καλούσαν κάθε τόσο τον Κοκκινιώτικο λαό σε αντίσταση και του έδιναν κουράγιο, μα τα χωνιά των ταγματασφαλιτών: «Προσοχή-προσοχή! Σας μιλάνε τα τάγματα ασφαλείας. Όλοι οι άνδρες από 14-60 ετών να πάνε στην πλατεία της Οσίας Ξένης για έλεγχο ταυτοτήτων. Όσοι πιαστούν στα σπίτια τους θα τουφεκίζονται επί τόπου». Πανικός σε κάθε σπίτι και σε κάθε δρόμο της πόλης. Μερικοί κρύβονται όπως-όπως σε στέγες, καταπακτές, πηγάδια, όπου βρουν. Με υποκόπανους γκρεμίζονται οι πόρτες των φτωχών παραγκόσπιτων και με βρισιές και κλωτσιές σέρνονται κυριολεκτικά προς τον τόπο του Μαρτυρίου, εκατοντάδες συμπολίτες μας αγωνιστές. Αρκετοί ήταν εκείνοι που δεν υπάκουσαν στην εντολή και εκτελέστηκαν επί τόπου στα σπίτια τους.

Οι γυναίκες με τα παιδιά κλαίνε και οδύρονται ακολουθώντας με αγωνία τους δικούς τους ανθρώπους. Οι Γερμανοί αρχίζουν να καίνε τα σπίτια. Οι ταγματασφαλίτες μπαίνουν στα σπίτια και αρπάζουν ότι βρουν, καταστρέφουν, καίνε, βρίζουν και χτυπούν τα γυναικόπαιδα. Η μικρή αντίσταση που πρόλαβαν να δεχτούν από ομάδες ΕΛΑΣιτών πνίγεται στο αίμα. Οι πρώτοι νεκροί πέφτουν σε διάφορους δρόμους.

Γύρω στις 8.00 π.μ. η πλατεία της Οσίας Ξένης, αλλά και οι γύρω δρόμοι, έχουν γεμίσει από κόσμο. Περίπου 25.000 άτομα. Χωρίζονται κατά ομάδες σε πεντάδες με κενά μεταξύ τους για να μπορούν οι δήμιοι να υποδεικνύουν όποιον θέλουν. Η εντολή είναι να κάθονται γονατιστοί με ψηλά το κεφάλι. Η ζέστη αφόρητη και αρκετοί είναι αυτοί που λιποθυμούν και ζητούν εναγωνίως λίγες σταγόνες νερό. Όσες γυναίκες προσπαθούν να πλησιάσουν τους κρατούμενους προσφέροντάς τους από τις πήλινες στάμνες λίγο νερό, κακοποιούνται μπροστά σε όλους.

Ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά, τα παλικάρια γονατισμένα και με τα πρόσωπα τους γυρισμένα προς την Μάντρα περιμένουν με αγωνία. Οι γερμανοτσολιάδες πιάνουν δουλειά. Ο συνταγματάρχης των ταγματασφαλιτών Ι. Πλυτζανόπουλος, που φοράει κάσκα και κρατά μαστίγιο, δίνει το γενικό πρόσταγμα. Ο ταγματάρχης Γ. Σγούρος με τον γιό του «μπέμπη» (Θεόδωρο Σγούρο) που είναι ντυμένος τσολιάς και οπλισμένος με αραβίδα παίρνουν θέσεις.

Στην πλατεία εμφανίζονται ελάχιστοι Κοκκινιώτες που φορούν μαύρες κουκούλες και έχουν καλυμμένα τα πρόσωπά τους. Ο ρόλος τους είναι συγκεκριμένος, ως γνήσιοι προδότες υποδεικνύουν ποιους να εκτελέσουν.(…) Ο γνωστός χαφιές της Κοκκινιάς, Μπατράνης, διακρίνει μέσα στο πλήθος το λοχαγό του ΕΛΑΣ Αποστόλη Χατζηβασιλείου και με ειρωνεία τον χαιρετά «τα σέβη μου λοχαγέ» και δίνει το σύνθημα. Αφού με την ξιφολόγχη του βγάζουν το μάτι και του σχίζουν τα μάγουλα, τον περιφέρουν ανάμεσα στο πλήθος ζητώντας του να προδώσει. Η απάντηση του ΕΛΑΣίτη λοχαγού ήταν «Πατριώτες, σηκώστε το κεφάλι, μη φοβάστε. Δεν πρόκειται να προδώσω κανέναν». Σέρνεται για να κρεμαστεί αναίσθητος. Λίγο πριν το τέλος του ψέλλισε. «ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΕΚΔΙΚΗΣΗ»!!!.

Ακολουθεί ο γραμματέας της ΚΟΒ Κιλικιανών του ΚΚΕ, Παναγιώτης Ασμάνης που τον κομματιάζουν στην κυριολεξία καθώς τον έσερναν για εκτέλεση. Τον σκότωσε ο ίδιος ο Πλυντζανόπουλος. Οι δοσίλογοι Βακαλόπουλος, Παρθενίου, Τσιμπιδάρος, Τσανακαλιώτης, Τηλέμαχος, Μόρφης (της Ειδικής Ασφάλειας), Μητρόπουλος, Γκίνος, μαζί με τον λοχαγό Παπαγεωργίου και τον διερμηνέα Ανθόπουλο συνεχίζουν με το δάχτυλο τεντωμένο: «Εσύ εκεί, και εσύ εμπρός σήκω. Εσύ ο κομμουνιστής».

Οι κουκουλοφόροι σαν τα φίδια σέρνονται μέσα στο πλήθος και διαλέγουν ..και ο δήμιος εκτελεί. Μέχρι να τους πάνε στον τόπο της εκτέλεσης τους βασανίζουν απάνθρωπα για να προδώσουν. Χαρακτηριστικό της ανδρείας, του υψηλού φρονήματος των εκτελεσθέντων είναι ότι λίγο πριν το θάνατο και με αντάλλαγμα την ίδια τους τη ζωή, κανείς δεν πρόδωσε άλλο συναγωνιστή του. Ενώ πολλοί ήταν αυτοί που πριν πέσουν νεκροί έδιναν θάρρος στους υπόλοιπους προτρέποντάς τους να αγωνιστούν ενάντια στο φασισμό.

Ο τόπος εκτέλεσης είναι κοντά στην πλατεία της Οσίας Ξένης στη μάντρα ενός ταπητουργείου , στη συμβολή των οδών Κιλικίας και Θειρών. Η μάντρα του υφαντουργείου Παγιασλή γεμίζει με παλικάρια. Ο Γερμανός δήμιος που βρίσκεται στο πόστο του μέσα στη Μάντρα πίνει συνέχεια ούζο και με το όπλο του συνεχώς εκτελεί. Πίνει , βρίζει, εκτελεί και συνεχώς αναφωνεί «άλλες κόμουνιστ καπούτ», («Όλοι οι κομμουνιστές θα πεθάνουν»).

 

Την ώρα των ομαδικών εκτελέσεων μια ομάδα ανταρτών με επικεφαλής τους την ξακουστή αντάρτισσα Διαμάντω Κουμπάκη κρύβονται στο βόρειο τμήμα της πόλης σε σπίτια συναγωνιστών τους. Ξαφνικά γερμανικά καμιόνια ζώνουν την περιοχή και αρχίζουν να καίνε τα σπίτια. Από τα 90 σπίτια της περιοχής καίγονται τα 80. Για το λόγο αυτό η συνοικία του 4ου Καραβά ονομάστηκε «Καμένα». Γύρω στις 11:00 π.μ., οι Γερμανοί πληροφορούνται ότι στη Νεάπολη προδόθηκε το κρησφύγετο μιας ομάδας του εφεδρικού ΕΛΑΣ, στην οποία συμμετείχε η Διαμάντω Κουμπάκη. Η χαρά των Γερμανών ήταν μεγάλη διότι κατάφεραν να την συλλάβουν. Καθώς τη χτυπούσαν κατευθυνόμενοι προς τη Μάντρα η Διαμάντω τους έβριζε και τους απαντούσε «σαν και εσάς προδότες εγώ έφαγα 65!». Παρά το άγριο ξυλοδαρμό της με τους υποκόπανους των όπλων, φθάνοντας στη Μάντρα του μαρτυρίου και λίγο πριν την εκτελέσουν βρήκε το κουράγιο να φωνάξει «Μια ζωή τη χρωστάμε, ας μην την πάρουν οι προδότες. Υπάρχουν χιλιάδες λεβέντες. Θα τους εκδικηθούν». 

 

Παρόμοια κατάληξη θα έχει και μια άλλη αντάρτισσα, η Αθηνά Μαύρου. Καθώς την έσερναν βίαια στην Οσία Ξένη, για να μαρτυρήσει όσους γνώριζε, φώναξε: «αδέλφια το κεφάλι ψηλά, δε γνωρίζω κανέναν και ας με φάει το βόλι του Γερμανού».

Την ώρα που η Κουμπάκη και η Μαύρου έπεφταν στα χέρια των Γερμανών για να βρουν τραγικό θάνατο στην ίδια περιοχή μια ομάδα ΕΛΑΣιτών με επικεφαλής το Θεόδωρο Μακρή συνεχίζει να δίνει γενναία μάχη. Κάποιοι από αυτούς κατάφεραν να διαφύγουν από το γερμανικό κλοιό. Νεκροί πέφτουν ο Θεόδωρος Μακρής και ο Ιταλός Αντιφασίστας που είχε προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ Νίνο ή Πέτρος.

 

Στην πλατεία Οσίας Ξένης συνεχίζεται η τραγωδία. Εκατοντάδες γυναίκες προσπαθούν να ανακουφίσουν τον πόνο των αγωνιστών και με στάμνες κουβαλούν λίγο νερό και λίγο ψωμί. Οι δήμιοι σπάνε τις στάμνες, κλωτσάνε τις γυναίκες και βρίζουν… Τα παιδιά κλαίνε και σπαράζουν! Η ζέστη, η δίψα, ο φόβος έχει σκεπάσει τα πρόσωπα ψυχές όλων. Οι Γερμανοί και οι «Έλληνες» συνεργάτες τους χαμογελούν σαρκαστικά. Η αγωνία της διαλογής συνεχίζεται, οι ριπές στη Μάντρα συνεχίζονται, το Μαρτύριο τελειωμό δεν έχει. Τη στιγμή αυτή ξεχωρίζει ο ηρωισμός του αγωνιστή Κώστα Περιβόλα ο οποίος, την ώρα που τον διαλέγουν για εκτέλεση, ορμά πάνω στον χαφιέ Ι.Πλυντζανόπουλο, τον έπιασε από το λαιμό και του βγάζει την κουκούλα. Ο δήμιος προλαβαίνει και τον εκτελεί επί τόπου. Λίγο μετά το μεσημέρι σταματούν οι εκτελέσεις.

Έχουν προηγηθεί κι άλλες ομαδικές εκτελέσεις στα Καμένα, στη συμβολή των οδών Ακροπόλεως και Αρτέμιδος. Εκεί εκτελούνται 46 οι οποίοι μεταφέρθηκαν στην περιοχή με καμιόνια από την Οσία Ξένη.

Στο χώρο της Μάντρας η εικόνα είναι αποτρόπαια. Σωρός τα πτώματα, τσουβαλιασμένα το ένα πάνω από το άλλο. Το αίμα δύο πήχες έγλυφε το πάτωμα. Οι Γερμανοί δίνουν διαταγή στους κουκουλοφόρους να σκυλέψουν τους νεκρούς. Τα κτήνη ορμούν πάνω στα κουφάρια των ηρώων και αρχίζουν να τους παίρνουν ότι αντικείμενα αξίας είχαν πάνω τους. Ρολόγια, δαχτυλίδια , βέρες κ.α. Δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν το αποτρόπαιο ανοσιούργημά τους και οι ίδιοι οι Γερμανοί εκτέλεσαν κάποιους από αυτούς επί τόπου. Ανάμεσα τους και οι προδότες Μπατράνης και Μπεμπέκογλου.

 

Ο υπαστυνόμος Λευτέρης Παπανάγνου (σ.σ. σύμφωνα με την σημείωση του συγγραφέα ο υπαστυνόμος Λευτέρης Παπανάγνου ήταν μέλος του ΕΑΜ) λαμβάνει εντολή από το Διοικητή του 5ου Αστυνομικού Τμήματος να επιβλέψει την μεταφορά των εκτελεσμένων από το χώρο της Μάντρας στο Γ Νεκροταφείο. Ο ίδιος χαρακτηριστικά αναφέρει:

“Πήρα ανάλογη δύναμη και πήγα στη Μάντρα. Όλοι οι γύρω χώροι ήταν γιομάτοι από γυναίκες. Τις απομάκρυνα λίγα μέτρα. Έβαλα σκοπούς στις δυο γωνίες και στις δύο εισόδους και πήδησα τον μαντρότοιχο. Προχώρησα προς το κύριο οικοδόμημα. Την αίθουσα που στεγαζόταν οι αργαλειοί, όταν λειτουργούσε το υφαντουργείο. Το θέαμα με συγκλόνισε. Ρίγος ένιωσα σε όλο μου το σώμα. Δεν περίμενα να βρω τόσα θύματα. Πραγματικό σφαγείο. Όλο το δάπεδο του υφαντουργείου ήταν σκεπασμένο από τα κορμιά των εκτελεσμένων. Μόνο ένα διάδρομο είχαν αφήσει στην μέση σ’ όλο το μήκος της αίθουσας. Τα κορμιά των εκτελεσμένων ήταν πεσμένα μπρούμυτα το ένα δίπλα στο άλλο, σε δύο σειρές και με το κεφάλι προς την ανατολική και δυτική πλευρά της αίθουσας. Στη νοτιοανατολική γωνία της αίθουσας, και πάνω στα κορμιά των ανδρών βρίσκονταν μπρούμυτα το σώμα της Διαμάντως. Στη νοτιοδυτική γωνία της αίθουσας και πάνω από τα σώματα των ανδρών βρίσκονταν μπρούμυτα επίσης το σώμα της Αθηνάς Μαύρου. Συνήλθα γρήγορα. Σκέφτηκα λίγο. Τους δράστες τους ξέρουμε. Τις αιτίες επίσης. Εκείνο που δεν ξέρουμε είναι η ταυτότητα των θυμάτων. Προέχει η διάσωση των στοιχείων της ταυτότητας τους και η μεταφορά τους στο Νεκροταφείο. Άρχισα αμέσως την έρευνα των εκτελεσθέντων. Ότι έβρισκα, ταυτότητα, αλυσίδα, κέρματα, φυλαχτά κλπ. τα τύλιγα σ’ ένα μαντήλι και με ένα κομμάτι από φανέλα και πουκάμισο του θύματος. Ωρολόγια, χρυσά δαχτυλίδια και άλλα αντικείμενα αξίας δεν βρέθηκαν. Προφανώς οι νεκροί είχαν σκυλευθεί από τους Γερμανούς και τους τσολιάδες. Το συνήθιζαν άλλωστε. Ερεύνησα όλα τα θύματα και συγκέντρωσα τα δεματάκια και τα τύλιξα σ’ ένα σακάκι ενός θύματος. Αγκάλιασα για μία ακόμη και τελευταία φορά, με το βλέμμα μου τα θύματα και με βουρκωμένα μάτια άνοιξα τη σιδερένια πόρτα του υφαντηρίο. Έδωσα εντολή στους εργάτες του Δήμου που είχαν έλθει στο μεταξύ, να αρχίσουν την φόρτωση και τους αστυφύλακες να κρατήσουν μακριά της γυναίκες. Όταν η φόρτωση τελείωσε και τα κάρρα με συνοδεία αστυνομικών έφυγαν για το Γ’ Νεκροταφείο, εγώ με το σακάκι, το γιομάτο μικρά δεματάκια, στην αγκαλιά μου πήρα το δρόμο για το Ε’ Αστυνομικό Τμήμα, όπου και παρέδωσα το πολύτιμο για εμένα φορτίο στον υπάλληλο του γραφείου του Ε.Ε.Σ. που στεγάζονταν σε γραφείο του οικήματος του Ε΄ Αστυνομικού Τμήματος. Απολογισμός: Εκτελεσμένοι στην Μάντρα της Οσίας Ξένης 72 άντρες, νέοι στην απόλυτη πλειοψηφία τους και νέες γυναίκες: Τη Διαμάντω και την Αθηνά. Χωρίς τα θύματα στα Αρμένικα”.

Κατόπιν διαταγής οι Εργάτες του Δήμου, θάβουν τους εκτελεσμένους της Μάντρας στο Γ’ Νεκροταφείο και τους εκτελεσμένους των Καμένων στο Νεκροταφείο της Ανάληψης.

Η αυλαία αυτής της τραγωδίας έκλεισε γύρω στις 6:00 μ.μ. με ένα ξεδιάλεγμα περίπου 8.000 Κοκκινιωτών ομήρων. Ένα τεράστιο ανθρώπινο ποτάμι ξεκίνησε από την Κοκκινιά για το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Οι όμηροι οδηγούνται, σε φάλαγγα ανά τέσσερις, και σ΄ αυτή την απόσταση, περίπου 7 χιλιομέτρων όσοι πέφτουν κάτω από την εξάντληση, τη δίψα ή τη ζέστη, βασανίζονται αμέσως. Σε όλους τους δρόμους της Κοκκινιάς ακούς μόνο κλάματα μανάδων, συζύγων και παιδιών, ενώ από παντού ρέει αίμα και η πόλη μυρίζει θάνατο.

Όπως αναφέρει ο μαχητής του ΕΛΑΣ Αγ. Σοφίας Πειραιά, Μιχάλης Γρηγοράκης, ο οποίος συμμετείχε σ΄ αυτήν την πορεία, ένας από τους ταγματασφαλίτες που τους συνόδευαν, καθ΄ όλη τη διαδρομή φώναζε «Η Κοκκινιά δεν είναι εδώ. Η Γερμανία είναι εδώ. Πάρτε το χαμπάρι και θα πεθάνετε όλοι σας». Από το Χαϊδάρι γύρω στα 1.800 άτομα σέρνονται στα κολαστήρια της Γερμανίας. Κοκκινιώτες κλείστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Μανχάϊμ, Νταχάου, Μπούνχεβαλντ, Μπίπλις, Άουσβιτς και αλλού. (…)

Πηγή: Λεύκωμα του Δήμου Νίκαιας για τα 60 χρόνια από το Μπλόκο της Κοκκινιάς

 

 

 

Η αφιέρωση στο μνημείο στην διάρκεια της Χούντας διαστρέβλωνε εντελώς τα γεγονότα