Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗ

 

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗ 

Πρώτη δημοσίευση  Μ'α'ι'ος  2013  εφημ. Θεσσαλία  

Με αφορμή τα 82 χρόνια από τη μάχη της Κρήτης.

 

 

 

 Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης

Τις τελευταίες δεκαετίες το όνομα Πορφυρογένης για την περιοχή του Βόλου, είναι συνώνυμο με το Ίδρυμα Νικολάου και Ελένης Πορφυρογένη που εδρεύει στην Αγριά και προσφέρει πολλά στον πολιτισμό της περιοχής μας.(1)

To όνομα Πορφυρογένης όμως είναι συνδεδεμένο και με την πολιτική ιστορία του Βόλου αλλά και την ιστορία της ταραγμένης δεκαετίας του σαράντα.

Μιλάμε για τον Μιλτιάδη Πορφυρογένη, δικηγόρο,γόνο εύπορης οικογένειας, αλλά υπερασπιστή των Εργατικών Συνδικάτων και βουλευτή Νομού Λάρισας (2) με το ΚΚΕ στις τελευταίες εκλογές πριν την Βασιλομεταξική δικτατορία.

Ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης ήταν επίσης υποψήφιος Δήμαρχος Βόλου στις Δημοτικές εκλογές του 1934, με το αξιόλογο ποσοστό 20% απέναντι στα δύο μεγάλα πολιτικά τζάκια της εποχής, Σπυρίδη και Καρτάλη.

Το 1936 ο Πορφυρογένης, είχε την τύχη πού είχαν όλα τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ και άλλοι δημοκρατικοί αντίπαλοι του Βασιλομεταξικού καθεστώτος. Φυλακές και εξορίες.

Ιδιαίτερης σημασίας ήταν η συμβολή του Πορφυρογένη στην Μάχη της Κρήτης για την οποία γράφονται αυτές τις μέρες πολλά αφιερώματα.

Μετά τη Γερμανική εισβολή και την ταπεινωτική συνθηκολόγηση από τον στρατηγό Τσολάκογλου, μόνο η Κρήτη είχε μείνει ελεύθερη.

Το καθεστώς δεν είχε προετοιμάσει όμως την άμυνα του νησιού. Για τους Κρητικούς έτρεφε μίσος και φόβο, γιατί το 1938 είχε γίνει απόπειρα επανάστασης ενάντια στην δικτατορία. Η Κρητική μεραρχία που πολέμησε στο μέτωπο διαλύθηκε και δεν φρόντισε κανένας να τη μεταφέρει συντεταγμένα στην Κρήτη. Χιλιάδες Κρητικοί στρατιώτες και αξιωματικοί εγκλωβίστηκαν στην Αθήνα και πάρα πολλοί πέθαναν από την πείνα στο φοβερό χειμώνα του 41-42. Εκατοντάδες οδηγήθηκαν στις φυλακές της Λάρισας όπου είχαν άσχημο τέλος οι περισσότεροι . ..

Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα, βρίσκει τον Πορφυρογένη εξόριστο στην Κίμωλο. Το καθεστώς είχε φροντίσει να παραδώσει μαζί με την χώρα και τους πολιτικούς του αντιπάλους. 1800 περίπου κομουνιστές και προοδευτικοί πατριώτες παραδόθηκαν στους κατακτητές.(3)

Ο Πορφυρογένης μαζί με άλλα στελέχη δραπέτευσαν και ανεβαίνοντας με μυθιστορηματικό τρόπο σε ένα διερχόμενο Αγγλικό πλοίο έφτασαν στην Κρήτη.

Κάποιοι αγωνιστές που διέφυγαν από την γειτονική Φολέγανδρο και έφτασαν στο Ηράκλειο συνελήφθησαν εκ νέου από την χωροφυλακή της πόλης.

Στην ΚΡΗΤΗ επικρατούσε αναβρασμός για την επικείμενη Γερμανική επίθεση .

Ελληνική δύναμη αξιόλογη για την άμυνα δεν υπήρχε παρά μόνο μερικά απομεινάρια του διαλυμένου στρατού και οι πρωτοετείς σπουδαστές της σχολής Ευελπίδων που με δική τους πρωτοβουλία, κατόρθωσαν και έφτασαν στην Κρήτη.( 4)

Από το καθεστώς είχε επιτραπεί να οργανωθούν χίλιοι πεντακόσιοι πολιτοφύλακες σε όλο το νησί οπλισμένοι με γκράδες του 1870 και σαράντα περίπου οπλοπολυβόλα ξεπερασμένης τεχνολογίας του 1915 τύπου ΣΑΙΝΤ-ΕΤΙΕΝ.

Μαζί με αυτούς ηρωικές μάχες έδωσαν και οι Χωροφύλακες .

Το μεγαλύτερο βάρος της υπεράσπισης ανέλαβαν είκοσι περίπου χιλιάδες Νέο Ζηλανδοί και Αυστραλοί υπό τον στρατηγό Μπέρναρ Φράιμπεργκ, αφού οι Βρετανοί ήθελαν πάση θυσία να κρατήσουν το νησί και τα λιμάνια του, προκειμένου να ελέγχουν την ανατολική Μεσόγειο. Τον ίδιο στόχο είχε και ο Χίτλερ στέλνοντας τις πιο επίλεκτες μονάδες του .

Εδώ αρχίζει η ιστορική συμβολή του Πορφυρογένη στην Μάχη της Κρήτης. Έρχεται σε επαφή με κυβερνητικά στελέχη, δημοκράτες παράγοντες και με παράνομους συντρόφους του στο νησί και προσπαθεί να συμβάλει στην συσπείρωση για αποτελεσματική οργάνωση της άμυνας.

Αυτό που έμεινε στην ιστορία ήταν η επιστολή πού δημοσίευσε στις εφημερίδες ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ των Χανίων και ΚΡΗΤΙΚΑ ΝΕΑ του Ηρακλείου στις 16 Μαΐου 1941.

Τελικά οι Γερμανοί επιτέθηκαν στο νησί στις 20 Μαΐου και το κατέλαβαν στις 30.

Οι Βρετανοί είχαν αρχίσει να αποχωρούν στις 28 Μαΐου. Ο Βασιλιάς με την κυβέρνηση και τον Ελληνικό χρυσό (4)της Τράπεζας της Ελλάδος εγκατέλειψαν το νησί στις 23 Μαΐου…..

Για την οικονομία του χώρου παραθέτουμε τα κυριότερα αποσπάσματα της επιστολής που καταδεικνύουν τις ηγετικές ικανότητες, τον πατριωτισμό και κυρίως την μεγαλοσύνη του Μιλτιάδη Πορφυρογένη.

Η ορθογραφία είναι της εποχής.

«Και μένη η Κρήτη .….Το νησί όπου και η κάθε πέτρα έχει κάτι να διηγηθή για κάποιο αίμα που 

χύθηκε σε αγώνα για την λευτεριά,για κάποιον ηρωισμό που του στάθηκε μάρτυρας .Στην καινούργια

 φάση του τιτάνιου αγώνα της Ελλάδος μας , όπου η Κρήτη γίνεται ο προμαχώνας τα ελευθερίας , 

καθήκον του κάθε Έλληνα είναι να σταθή άξιος στρατιώτης του μεγάλου και ιστορικού αυτού αγώνα 

που οι συνέπειες του για το μέλλον του Ελληνικού λαού θάναι τεράστιες . ….Το ίδιο καθήκον πέφτει 

και πάνω στους κομμουνιστές . Είναι τιμή μας που ο φασισμός μας έχει ανακηρύξει του υπ’ αριθμού 1

 εχθρό του . Κι αν μισήσαμε τον φασισμό γιατί οδηγεί την ανθρωπότητα σε βαρβαρότητα χειρότερη 

από την μεσαιωνική , τον μισούμε πιο πολύ τώρα που η βρωμερή του μπότα πατάει σκληρά πάνω στο 

ματωμένο και ρημαγμένο σώμα της πατρίδας μας. Στον αγώνα για την άμυνα της Κρήτης , οι 

κομμουνιστές πρέπει νάναι στις πρώτες γραμμές . Δεν υπάρχουν διαφωνίαι η επιφυλάξεις που να 

μπορούν να τεθούν πάνω απ’ το πρώτο , το κύριο, το μοναδικό , για σήμερα καθήκον …..Ο καθένας

 μας πρέπει ανεπιφύλακτα νάναι στο πλευρό της κυβέρνησης στον αγώνα για την άμυνα της Κρήτης …

Και όταν ο Ελληνικός λαός νικήσει , και θα νικήση , τότε στους ήρωες του σημερινού αγώνα θα 

υψώση ένα μνημείο αθάνατο μέσα στους αιώνες . …. Απαραίτητη προυπόθεση για την 

πραγματοποίηση αυτού του ιερού καθήκοντος , είναι να δημιουργηθή μια πραγματική εθνική ενότητα

 από όλους τους Έλληνες που τίμια και ειλικρινά ήλθαν να συμμετάσχουν στον αγώνα , ανεξάρτητα 

από καταγωγή η πολιτικά φρονήματα . Υποχρέωση όλων μας ντόπιων και ξένων είναι να συμβάλουμε

 γιαυτό, παραμερίζοντας διαφορές πικρίες η μνησικακίες ….Ας μη ξεχνούμε πως όλοι οι υπόδουλοι 

Έλληνες με κρυφά σφιγμένες τις γροθιές και με υγρά τα μάτια ατενίζουν σε μας με ελπίδα και 

εμπιστοσύνη «

ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗΣ.

Δικηγόρος πρώην βουλευτής του ΚΚΕ . 

 

 

Αυτός ήταν ο Μιλτ. Πορφυρογένης. Είχε πολιτικό κριτήριο. Είχε αυτό το κριτήριο που δημιούργησε λίγους μήνες αργότερα το ΕΑΜ. Ήξερε να ξεχωρίζει το κύριο από το δευτερεύον.

Δεν έβαζε μπροστά τις προσωπικές του πικρίες για την εξορία και τις διώξεις που του επιφύλαξε το Βασιλομεταξικό καθεστώς . Ούτε και την παράδοσή του στον κατακτητή. Πάνω από όλα η λευτεριά της Ελλάδας όπως γράφει...

 

 

Η δράση του Μιλτ. Πορφυρογένη σε όλη την διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου ήταν πρωταγωνιστική. Συμμετείχε στις αντιπροσωπίες του ΕΑΜ στον Λίβανο και Καζέρτα. Διετέλεσε υπουργός στην κυβέρνηση Εθνικής ενότητας μέχρι λίγο πριν τα Δεκεμβριανά .Στον Εμφύλιο ήταν επιφορτισμένος κυρίως με τις σχέσεις του ΚΚΕ με τα αδελφά κόμματα.

 

 

Μετά το 1949 έζησε στην Τσεχοσλοβακία όπου πέθανε το 1958 περιθωριοποιημένος από την τότε ηγεσία του ΚΚΕ .

 

Στην δεκαετία του πενήντα ήρθε στην Ελλάδα με παράνομο κλιμάκιο του ΚΚΕ και σε συνεργασία με τον πρώην πολιτικό του αντίπαλο Γιώργο Καρτάλη κατόρθωσαν να έρθουν σε συνεννόηση και να πετύχουν την σύμπραξη όλων των δημοκρατικών δυνάμεων κατεβάζοντας κοινό ψηφοδέλτιο.

 

Στις εκλογές της 18^ης Φεβρουαρίου του 1956 κάτω από την ομπρέλα της Δημοκρατικής Συνεργασίας οι δυνάμεις αυτές έβαλαν στην άκρη τις επιμέρους διαφορές τους και κέρδισαν μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων από την δεξιά ΕΡΕ του Κωνσταντίνου  Καραμανλή . .

Συγκεκριμένα προτιμήθηκαν από το 48,15 % των ψηφοφόρων έναντι 47.38 % που προτίμησαν την ΕΡΕ . Και όλα αυτά μέσα σε κλίμα φόβου, διωγμών και αμηχανίας, αφού ο εμφύλιος είχε τελειώσει μόλις πριν επτά χρόνια το 1949 και υπήρχαν ακόμα εξορισμένοι και φυλακισμένοι λόγω των ιδεολογικών τους προτιμήσεων.

 

Κυβέρνηση βέβαια δεν κέρδισε η Δημοκρατική Συνεργασία  γιατί είχε φροντίσει πριν ο Καραμανλής να δημιουργήσει ένα Μακιαβελικό εκλογικό σύστημα, το λεγόμενο τριφασικό . Άλλος αριθμός ψήφων έβγαζε βουλευτή στις επαρχίες όπου κυριαρχούσε η δεξιά και μεγαλύτερος στις πόλεις όπου κυριαρχούσε η Δημοκρατική παράταξη..

 

 

 

Ο Πορφυρογένης είχε γεννηθεί στην Αγριά Βόλου το 1901 με καταγωγή από την Δράκεια Πηλίου.

 

Πηγές: Χάγκεν Φλάϊσερ, 2) Μάρκ Μαζάουερ 3) Βαρδής Βαρδινογιάννης 4) Σ. Γρηγοριάδης 5) Σπ. Λιναρδάτος. 6)Φίλιππος Ηλιού,7) Πάνος Σκοτινιώτης,9)Έκδοση Ιδρύματος Νικολάου και Ελένης Πορφυρογένη 10)Για τον χρυσό :Συλλογική εργασία Υποπλοιάρχου ΠΝ Παναγιώτη Γέροντα και της Νεκταρίας Δεσποτοπούλου (Αρχικελευστής ΔΙΑΧ) 11) Γιαμπουλάκη  Μαρία,

 

Σημειώσεις:

1)Πρόεδρος του πολιτιστικού ιδρύματοςΑγριάς  είναι η κόρη του Μιλτιάδη Πορφυρογένη , Κατερίνα Πορφυρογένη –Vianello

 

2) Μέχρι το 1955 η Μαγνησία και η Λάρισα ήταν ενιαία εκλογική περιφέρεια αλλά έξέλεγε βουλευτές επαρχιών . Αλμυρού, Βόλου,κλπ

3)Η παράδοση 1800 περίπου Κομουνιστών και άλλων αριστερών Ελλήνων στους Γερμανούς από το ΒασιλοΜεταξικό καθεστώς, δεν έχει φωτιστεί όσο πρέπει από την ιστορία .Ήταν μία άθλια ανθελληνική ενέργεια

 

4) Στην μάχη της Κρήτης έπεσε ηρωικά μαχόμενος ο εύελπις Νίκος Ιατρούλης για την οικογένεια του οποίου έχουμε κάνει αφιέρωμα εδώ >https://simea2016.blogspot.com/2021/03/blog-post_17.html

 

5) Ο Ελληνικός χρυσός μετά την Αλεξάνδρεια μεταφέρθηκε αρχικά στην Νότια Αφρική και αργότερα στο Λονδίνο . Ήταν καθαρού βάρους 610796 ουγγιών .

 

 Στον δρόμο για τον Λίβανο με τον Σαράφη

 

Μπακιρτζής , Τσιριμώκος, Πορφυρογενης

 

 

Βίνιανη

Ακροναυπλία στην μέση 

Λίβανος

οικογενειακή

Με τον αδελφό του Νίκο , δωρητή στον Δήμο Αγριάς και ιδρυτή του ομώνυμου πολιτιστικού ιδρύματος

9η ΜΑΗ 2022

 9η ΜΑΗ 2022

Μεγάλη επιτυχία γνώρισε η εκδήλωση που διοργάνωσε ο ΣΙΜΕΑ για να τιμήσει την 9η Μα’ί’ου , την ημέρα της αντιφασιστικής νίκης των λαών ενάντια στην Ναζιστική φρίκη της Γερμανίας .

Η εκδήλωση περιελάμβανε την παρουσίαση του βιβλίου του δημοσιογράφου Γιάννη Παντελάκη LOS BUENOS ANTIFASCISTAS που περιγράφει την ζωή και την δράση των Ελλήνων εθελοντών στον Ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. 1936-1939.

 

Οι εισηγήσεις των παρουσιαστών του βιβλίου ήταν εξαιρετικές και έδωσαν το έναυσμα να ακολουθήσει ένας πλούσιος διάλογος με το πολυπληθές κοινό, που παρά τον δικαιολογημένο φόβο του κορωνοϊού έδωσαν το παρόν στην εκδήλωση. 

 

Θυμίζουμε ότι στην εκδήλωση μίλησαν οι :

Πολυμέρης Βόγλης καθηγητής ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Βαγγέλης Καραμανωλάκης καθηγητής ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών ΄

Αννίτα Πρασσά προϊσταμένη ΓΑΚ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ (Γενικά αρχεία του Κράτους) .

 

Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εκ μέρους του οποίου χαιρετισμό απηύθυνε η Αντιπρύτανις κ.Ιωάννα Λαλιώτου την οποία ευχαριστούμε ιδιαίτερα για τη στήριξή από τα πρώτα βήματα του ΣΙΜΕΑ.

Χαιρετισμό επίσης εκ μέρους της ΕΝΩΣΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ -ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΙ ΕΥΒΟΙΑΣ απήθυνε ο ταμίας κ Μάκης Μπαλής.

Από τις εκδώσεις ΘΕΜΕΛΙΟ η κ. Δέσποινα Μαλικιώση αναφέρθηκε στους λόγους της απουσίας του συγγραφέα Γιάννη Παντελάκη και διάβασε ένα μικρό απόσπασμα από ένα κειμενό του.

Την εκδήλωση συντόνισε η πρόεδρος του ΣΙΜΕΑ Αγγελική Νικολάου

Το ΔΣ του ΣΙΜΕΑ ευχαριστεί τους φίλους και τα μέλη του συλλόγου και τους υπόσχεται ότι θα συνεχίσει τις ποιοτικές εκδηλώσεις με καλεσμένους εκλεκτούς επιστήμονες ιστορικούς .

Η εκδήλωση βιντεοσκοπήθηκε και θα μεταδοθεί διαδικτυακά τις επόμενες μέρες

Η Αντιπρύτανις  του Παν. Θεσσαλίας κ. Ιωάννα Λαλιώτου

Η κ. Δέσποινα Μαλικιώση από τις εκδώσεις Θεμέλιο

Ο κ.Μάκης Μπαλής εκ μέρους της  ΕΝΩΣΗΣ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ -ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΙ ΕΥΒΟΙΑΣ

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΓΑΡΙΦΑΛΩΝ

 

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ :

 

 

Στην ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ σαν σήμερα 25 Απριλίου το 1974 , μετά από 48 χρόνια δικτατορίας και απόλυτης διαφθοράς, κάποιοι Αριστεροί Αξιωματικοί αποφάσισαν να ανατρέψουν το καθεστώς .

Το Δημοκρατικό κίνημα των στρατιωτικών είχε αρχίσει να οργανώνεται στις αποικίες της Πορτογαλίας Αγκόλα, Μοζαμβίκη, Μακάου Κίνας , Ανατολικό Τιμόρ, Γου'ι'νέα Μπισάου, Πράσινο Ακρωτήρι, Γκόα Ινδιών.

Οι αξιωματικοί έβλεπαν το αδιέξοδο , έβλεπαν την νεολαία της χώρας να χαραμίζεται στους στρατώνες των αποικιών με υποχρεωτική θητεία από 6-10 χρόνια . Αποφάσισαν να οργανωθούν αυτή τη φορά καλά . Σε κάθε στρατώνα σχηματίστηκαν πυρήνες που περίμεναν το σύνθημα . Άνθρωπος της επανάστασης που δούλευε στην Κρατική Πορτογαλική Ραδιοφωνία, την κατάλληλη ώρα έβαλε το τραγούδι E Depois Do Adeus.που είχε πάρει μέρος στον διαγωνισμό της Γιουροβίζιον.

https://youtu.be/MrW6zP161QI

 

και μετά το δημοφιλές αλλά απαγορευμένο GRADOLA VILA MORENA https://youtu.be/gaLWqy4e7ls το οποίο περιέργως αυτή τη φορά ήταν ερμηνευμένο από την αγαπημένη του Φασιστικού καθεστώτος AMALIA RODRIGEZ.

 

Υπάρχει και η εκδοχή ότι το τραγούδι ακούστηκε από τον Κομουνιστή συνθέτη του τραγουδιού JOCE η ΖΕΚΑ AFONSO, αλλά αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει σε συνθήκες άκρας συνωμοτικότητας. Αυτή η εκδοχή έχει διαψευστεί . Σε κάθε περίπτωση αυτό πάντως ήταν το σύνθημα .

 

Οι καθεστωτικοί δεν υποψιάστηκαν τίποτα στην αρχή γιατί το τραγούδι αν και απαγορευμένο , ακούγονταν κάποιες φορές από την ΑMALIA .RODRIGEZ .

Το γεγονός ονομάστηκε ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΓΑΡΙΦΑΛΩΝ γιατί ο αστικός μύθος λέει ότι χιλιάδες λαού βγήκε στους δρόμους και έβαζε στις κάνες των όπλων των στρατιωτών ένα γαρίφαλο .

 

Στην πραγματικότητα όλα άρχισαν όταν ένα παιδάκι γιόρταζε τα γενεθλιά του και είχε καλέσει τους φίλους του μπροστά στο μνημείο των Θαλασσοπόρων .

Ήταν φυσικό λόγω της έκρυθμης κατάστασης να μην παρουσιαστεί κανένας φίλος. Συνηθίζονταν τότε στην Πορτογαλία στις γιορτές να μοιράζουν γαρίφαλα.

 

Δεν πήγαν χαμένα .....Η μητέρα του παιδιού Δημοκρατικών φρονημάτων, άρχισε μαζί με το παιδί της να βάζει στις κάνες των επαναστατημένων στρατιωτών που περιπολούσαν από ένα γαρίφαλο . Αυτό ήταν . Αστραπιαία έγινε μόδα . Σε όλη την χώρα εκατοντάδες χιλιάδες γαρίφαλα βρήκαν θέση στις κάνες των όπλων .

 

Τα ξένα μμε άρχισαν να γράφουν για την Ειρηνική Επανάσταση των γαριφάλων.

 

 

Αξίζει να αφιερώσετε δύο λεπτά για να ακούσετε το τραγούδι ερμηνευμένο από απλούς εργάτες εδώ >https://youtu.be/Tl6yLTtX484

 

 

ΥΓ Ενας εκ των πρωταγωνιστών της επανάστασης ο ΟΤΕΛΟ ΝΤΕ ΚΑΡΒΑΛΙΟ το 1998 τιμήθηκε από τον Δήμο Βόλου.( φωτο 4 )

 

 

Απόστολος Κ. Αποστολάκης 2018

 

τΟ ΜΝΗΜΕΊΟ ΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΠΟΡΩΝ

Ο ΟΤΕΛΟ ΝΤΕ ΚΑΡΒΑΛΙΟ

Ο συνθέτης ΖΕΚΑ AFONSO,

 

 

ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ

 Υπενθυμίζουμε σε όσους υποστηρίζουν ότι ο Λαός δεν αντέδρασε γιατί ήθελε την δικτατορία . Ο Εμφύλιος είχε τελειώσει μόλις πριν 18 χρόνια , η Καραμανλική σκοτεινή οχταετία μόλις τέσσερα. Όπως παραδέχεται και ο Παττακός ,αν υπήρχε αντίδραση θα γινόταν μακελειό από τα τανκς >https://youtu.be/-Zj2u5w5eac

 

 ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ

Σαν σήμερα πριν 55 χρόνια

 

Κείμενο: Απόστολος Κ.Αποστολάκης

 

.

Τέτοια μέρα επίορκοι αξιωματικοί έβαλαν την χώρα στο γύψο . Έκλεισαν την Βουλή , έστειλαν τους αντιπάλους τους στα ξερονήσια ,έδιωξαν κόσμο από την δουλειά του, άφησαν πολυμελείς οικογένειες χωρίς πατέρα ,χωρίς εισόδημα.

ΣΑΜΠΟΤΑΖ ΣΤΟ ΤΡΕΝΟ

 

Το σαμποτάζ στο τρένο 

 Σταθμός Βελεστίνου

 

 

Ανάξιος όποιος ξάφνου ακούει

το προσκλητήρι των καιρών

να το φυσάει ή να το κρούει

  σάλπιγγα ή τύμπανο,

 το ακούει δε λέει: Παρών!

Κωστής Παλαμάς

  

Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης  

 

Μία μέρα μετά την μεγάλη επιτυχία που γνώρισε η επιχείρηση στην Τσαγκαράδα Πηλίου , ( 1) νέα μεγάλη επιτυχία για τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ Μαγνησίας σημειώθηκε τα ξημερώματα της 23^ης Μαρτίου

Συγκεκριμένα  έξω από το χωριό Ριζόμυλος που βρίσκεται κοντά στο Βελεστίνο,  δυνάμεις του ΕΑΜ εκτροχίασαν  Ιταλική αμαξοστοιχία φορτωμένη με όπλα και άλλα εφόδια που μεταφέρονταν από το λιμάνι του Βόλου στην Λάρισα και σε άλλες θεσσαλικές πόλεις.

 Την οργάνωση της επιχείρησης οργάνωσε  ο Μιχάλης Παπαδάμ (ψευδώνυμο Φεραίος)  οποίος διέθετε πολιτική εμπειρία σαν μέλος του παράνομου ΚΚΕ ,πολεμική προϋπηρεσία  σαν Λοχίας στο Αλβανικό μέτωπο και αρκετό κύρος στους κατοίκους της περιοχής.

Μέχρι τότε ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ της περιοχής σε συνεργασία με άλλους πατριώτες προσπαθούσαν να αποτρέψουν την εξάπλωση της προδοτικής Βλάχικης Λεγεώνας που με την ανοχή  των Ιταλών έσπερναν το τρόμο ιδιαίτερα στους Βλαχόφωνους της Θεσσαλίας .

Ο Μιχάλης Παπαδάμ (2) Βλάχος από τον Βελεστίνο με καταγωγή από το Περιβόλι Γρεβενών μαζί με τον Δημήτριο Κουντούρη  πρώην Βενιζελικό Βουλευτή επίσης Βλάχο, έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην υπόθεση αυτή .  

Το πρωί της  22ης Μαρτίου στον Σιδ. Σταθμό Βελεστίνου, ο σταθμάρχης Ερμόλαος Παπαφωτίου είχε πάρει   τηλεγράφημα ότι το απόγευμα της ίδιας μέρας, δύο κατάφορτα τρένα θα ξεκινήσουν από το λιμάνι του Βόλου, θα ανέβουν σιγά –σιγά την ανηφόρα του Λατομείου και στον σταθμό του Βελεστίνου θα συνδεθούν με μία μηχανή για το υπόλοιπο ταξίδι μέχρι Λάρισα. 

 

Ο Παπαδάμ ειδοποιημένος από τον σταθμάρχη   κινητοποίησε αμέσως τις  ομάδες που είχε ήδη δημιουργήσει με τον Λάζαρο Ιωαννίδη  και ο ίδιος με ένα ποδήλατο πήγε γρήγορα στο κοντινό χωριό  Αγροκήπιο όπου έδρευε η Ελασίτική ομάδα του  Βαγγέλη  Πούλιου (Λαρισινού) και τους έπεισε να βοηθήσουν στην επιχείρηση. Όλη η επιχείρηση σχεδιάστηκε αστραπιαία και άψογα από τον ίδιο.   Η σύνδεση των δύο τρένων καθυστέρησε επίτηδες στον σταθμό του Βελεστίνου ώστε να ξεκινήσει το δρομολόγιο  για την Λάρισα το βράδυ .

 Ο Εαμίτης σιδηροδρομικός ( κλειδούχος) Χαράλαμπος Αραμπατζής από το Βελεστίνο με την υπόδειξη του Παπαδάμ και την βοήθεια του ντόπιου εφεδρικού ΕΛΑΣ ξήλωσε μερικά  μέτρα γραμμής  στο καζέλο (3) της στάσης  Ριζόμυλος  ώστε να είναι σίγουρος ο εκτροχιασμός αλλά να μη σκοτωθεί ο μηχανοδηγός Κ.Αβαράκης και ο θερμαστής . Στην επιχείρηση εκτός από τους 13 άνδρες του Πούλιου ,έσπευσαν λίγο καθυστερημένα  έφιπποι άνδρες του Αχιλλέα Κολοκοτρώνη και άνδρες του εφεδρικού ΕΛΑΣ Βελεστίνου με αρχηγούς τους Στέργιο Γούση (4) και Νίκο Πολύζο(5)

Η Επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία χωρίς θύματα από Ελληνικής πλευράς και με ένα μόνο Ιταλό σκοτωμένο  .Άλλοι επτά  περίπου Ιταλοί που συνόδευαν το τρένο αιχμαλωτίστηκαν αλλά μετά από δύο μέρες αφέθηκαν ελεύθεροι

Επειδή οι πληροφορίες από τον Βόλο μιλούσαν για 30 -35 βαγόνια φορτωμένα υλικό, το τοπικό ΕΑΜ μέσα σε λίγες ώρες κινητοποίησε πατριώτες  από τα γύρω χωριά με μουλάρια και κάρα, προκειμένου να μεταφέρουν τα λάφυρα σε επιλεγμένα σημεία .

Παρουσιάστηκαν πολλοί περισσότεροι καραγωγείς από όσοι χρειάζονταν με αποτέλεσμα να σημειωθεί μία αναστάτωση στους στενούς αγροτικούς δρόμους της περιοχής  

Μέσα στην νύχτα οι χωρικοί φόρτωναν τα κάρα και τα μουλάρια και έφευγαν για προκαθορισμένα σημεία . Κάποιοι όμως που δεν είχαν προλάβει να ενημερωθούν σωστά

 δεν ακολούθησαν τις οδηγίες και μετέφεραν τα λάφυρα με τα κάρα τους στο χωριό τους , στον Ριζόμυλο . Έτσι ήταν  εύκολο για τους Ιταλούς τις επόμενες μέρες  να βρουν τα ίχνη των κάρων στους λασπωμένους δρόμους.

 

Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι Ιταλοί προχώρησαν σε  αντίποινα   με επτά εκτελέσεις στον Ριζόμυλο και μία στον Βελεστίνο . Πυρπόλησαν σχεδόν όλο το χωριό , πενήντα σπίτια στον Βελεστίνο και αρκετά στην κοντινή Χλόη.

Αλλά και το μακρινό χωριό (  Αναύρα –Γούρα )που μεταφέρθηκαν πολλά λάφυρα είχε την ίδια τύχη τις επόμενες μέρες .Οι Ιταλοί που έδρευαν στον Αλμυρό έσπευσαν να το πυρπολήσουν . Οι αντάρτες όμως της περιοχής είχαν προνοήσει και είχαν κρύψει τα λάφυρα σε σπηλιές της γύρω περιοχής .

Στις τρεις τα ξημερώματα ο Φεραίος έδωσε εντολή να αποχωρήσουν βάζοντας φωτιά στο υπόλοιπο φορτίο που δεν πρόλαβαν να πάρουν . Τα τέσσερα όμως τελευταία βαγόνια είχαν πυρομαχικά με αποτέλεσμα μεγάλη έκρηξη και καταστροφή ανυπολόγιστη για τους Ιταλούς.

Τις επόμενες μέρες οι ραδιοσταθμοί της Μόσχας και του Λονδίνου μετέδωσαν το γεγονός σκορπίζοντας χαρά και ενθουσιασμό στους ακροατές τους .

Οι θυσίες από την  ενέργεια του σαμποτάζ δεν πήγαν  χαμένοι . Από τα λάφυρα του τρένου  εξοπλίστηκαν και ντύθηκαν  εκατοντάδες άνδρες του τακτικού και εφεδρικού ΕΛΑΣ .

 Ήταν μαζί με τα λάφυρα της Τσαγκαράδας η πρώτη μαγιά για τον εξοπλισμό του ραγδαία αναπτυσσόμενου ΕΛΑΣ Θεσσαλίας .

Την επόμενη μέρα στις 24 Μαρτίου ομάδα του ΕΛΑΣ με καπετάνιο τον Παναγιώτη Οικονόμου (Διάκος ) ανατίναξε την γέφυρα του Ξηριά βόρεια του Βόλου αποκόπτοντας την σιδηροδρομική σύνδεση και σε εκείνο το σημείο.

Οι Ιταλοί από τότε μετέφεραν πολεμικό υλικό και άλλα εφόδια με επιβατικές αμαξοστοιχίες προκειμένου να αποτρέψουν ενδεχόμενα νέα σαμποτάζ.

Πηγές : Νίτσα Κολιού , Λάζαρος Αρσενίου , Μήτσος Μπαλής, Γρηγόρης Ρέντης ,Χαράλαμπος Αλεξάνδρου , Χαράλαμπος Σουβλής ,

1)Η μάχης της Τσγκαράδας εδώ >https://simea2016.blogspot.com/2022/03/blog-post_30.html

 2) Αφιέρωμα στον Φεραίο> https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1004466586561915&id=349248072083773

 

3)Καζέλο : μικρή αποθήκη που υπήρχε σε κάθε στάση για τα εργαλεία των εργατών της γραμμής   

4) Ο Στέργιος Γούσης εκτελέστηκε από τα ΕΑΣΑΔ του Μακεδόνα και του Ανούση στις 23 Μαΐου του 44 σε επιδρομή τους στο Βελεστίνο .

5) Ο Νίκος Πολύζος μεγαλοκτηματίας και κτηνοτρόφος, προερχόμενος από τον συντηρητικό χώρο, συνεργάστηκε άψογα με το ΕΑΜ και δραστηριοποιήθηκε στον εφεδρικό ΕΛΑΣ της περιοχής . Διατέλεσε Πρόεδρος της Κοινότητας Περιβλέπτου για 25 περίπου χρόνια

 

 

Αν σας άρεσε το αφιέρωμα  ,δηλώστε ακόλουθοι της σελίδας  προκειμένου  να ενημερώνεστε για κάθε νέα ανάρτηση καθώς και για την δραστηριότητα του συλλόγου.

Ο ΦΕΡΑΙΟΣ

Τάκης Αγροκώστας , Κώστας Παπαθεοδώρου . Από τα χρόνια της ΕΠΟΝ μέχρι τα βαθιά γεράματα αχώριστοι φίλοι . Έχασαν νωρίς τον συναγωνιστή τους Νίκο Γιακούλα
 

Θανάσης Νικόπουλος από το Περίβλεπτο 

Νίκος Γιακούλας από Βελεστίνο

Όρθιος δεξιά ο Δημήτης Μπατζιάκας από το Περίβλεπτο
στην Μακρόνησο για Εθνική διαπαιδαγώγηση

ο σπουδαίος αντιστασιακός Λάζαρος Ιωαννίδης 

ΕΙΣΟΔΟΣ ΒΕΛΕΣΤΙΝΟΥ 

Μνημείο Εθνικής Αντίστασης 

Από αριστερά :Μιχάλης Παπαδάμ, ο γλύπτης Θανάσης Φάμπας, ο λογοτέχνης Ηλίας Λεφούσης