Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026

ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ

 

 

 


 

Σαν σήμερα  3-1-1945

Ο Πλαστήρας πρωθυπουργός

Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης

Οι Βρετανοί αποφάσισαν ότι δεν χρειάζονται άλλο τον Γεώργιο Παπανδρέου και τον έπαψαν στις 30 Δεκεμβρίου 1944. Στην θέση του διόρισαν στις 3 Ιανουαρίου τον Νικόλαο Πλαστήρα,  άνθρωπο που στον χώρο του Βενιζελισμού είχε μεγάλο κύρος . Στην κυβέρνηση Πλαστήρα  συμμετείχαν όλες οι πολιτικές δυνάμεις εκτός του ΕΑΜ . Ακόμα και οι ακραιφνείς βασιλικοί τον αποδέχτηκαν αν και ο ίδιος ήταν ορκισμένος αντιβασιλικός .Ο λόγος που επιλέχθηκε ο Πλαστήρας ήταν για να επηρεάσει τις πρώην Βενιζελικές δυνάμεις που στην πλειοψηφία τους είχαν προσχωρήσει στο ΕΑΜ . 

 

 

ΑΡΧΙΕΠΊΣΚΟΠΟΣ ΔΑΜΑΣΚΓΝΟΣ , ΤΣΩΡΤΣΙΛ , ΠΛΑΣΤΗΕΑΣ

 

Λίγες μέρες πριν τον διορισμό του  σε συνάντηση του με τον Γραμματέα του ΚΚΕ Γιώργου Σιάντου,του πρωθυπουργού  Γεωργίου Παπανδρέου , του Καφαντάρη, του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνός   και του ίδιου, είχε έντονη λογομαχία με το Σιάντο. Ο Πλαστήρας αμφισβήτησε ανοικτά την προσφορά των ανταρτών του ΕΛΑΣ στην Εθνική Αντίσταση και στην απελευθέρωση κάνοντας λόγο για «ξεπάστρεμα όλων των δεξιών» και «κάψιμο χωριών». Ο Σιάντος εξανέστη φωνάζοντας «Δεν σας επιτρέπω να υβρίζετε τους ηρωικούς μας αντάρτες!», με τον Πλαστήρα να του ανταπαντάει: «Σκασμός, ζαγάρι!»

Υπενθυμίζουμε ότι σε όλη την διάρκεια της κατοχής ο Πλαστήρας ζούσε ανενόχλητος  στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Γαλλία .

Τον Πλαστήρα οι Βρετανοί τον χρειάστηκαν μόνο τρεισήμισι μήνες . Αφού επί των ημερών του υπογράφηκε η συμφωνία της Βάρκιζας  στις 11 Φεβρουαρίου, όταν δεν τον χρειάζονταν πλέον,  διέρρευσαν τον Απρίλιο  επιστολή του που είχε στείλει από την Γαλλία με την οποία συμβούλευε την τότε κυβέρνηση να τα  βρει με την με την Γερμανία.

 

 

 

 

 

 

Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2025

ΓΕΡΜΑΝΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΒΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

 


 

 

 

 

Ο Γερμανοελληνικός βιασμός της μνήμης . Καλάβρυτα

 

 

» Οι σφαγές ήταν «λογικές» και όχι απάνθρωπες ή προμελετημένες, και επομένως δεν ήταν αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο (1)» Γερμανικό δικαστήριο.

 

Κείμενο: Απόστολος Κ. Αποστολάκης

 

Το φθινόπωρο του 43 η αντάρτικη αντιστασιακή δύναμη στην Πελοπόνησσο δεν είχε την οργάνωση και την ορμή που είχε στην Θεσσαλία και στην Ρούμελη . Οι μισοί αντάρτες τους ΕΛΑΣ ήταν χωρίς τον στοιχειώδη εξοπλισμό και μάλιστα μερικοί δεν είχαν καν παπούτσια . ΞΥΠΟΛΗΤΑΔΕΣ τους ονόμαζαν οι Γερμανοί και οι δοσίλογοι των ταγμάτων ασφαλείας που στην Πελοπόνησσο είχαν την μεγαλύτερη ανάπτυξη . 


 

Παρόλα αυτά παντού παρενοχλούσαν τους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες τους.

Στην Κορινθία εκείνη την εποχή έδρευε η 117η Γερμανική Μεραρχία Καταδρομών, υπό τον στρατηγό Καρλ φον Λε Σουίρ (2) ο οποίος σε αναφορά στους ανωτέρους του σημείωνε ΄΄ Ολόκληρη η Πελοπόννησος πρέπει να θεωρείται σήμερα περιοχή που ελέγχετε από τους συμμορίτες . Οι συνεχείς επιθέσεις δείχνουν ότι ακόμα και εκεί όπου υπάρχουν γερμανικά στρατεύματα δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ειρήνευση της περιοχής . Η ορεινή ενδοχώρα είναι υπό την πλήρη κυριαρχία των συμμοριών ’’.

Είχαν εντείνει λοιπόν όλο το φθινόπωρο του 43 τις προσπάθειες να εξαρθρώσουν την αντίσταση στην Πελοπόννησο . Συναντούσαν σθεναρή αντίσταση από το ΕΑΜ –ΕΛΑΣ (η μόνη ουσιαστικά αντιστασιακή οργάνωση στην Πελοπόννησο) με αποκορύφωμα την πανωλεθρία τους στην μάχη της Κερπινής στις 20 Οκτωβρίου .

Δεκάδες οι νεκροί Γερμανοί και οι αιχμάλωτοι . Δεν το άντεξαν αυτό οι Γερμανοί . Άρχισαν να σφίγγουν τον κλοιό με στόχο να εξουδετερώσουν το ηθικό των ντόπιων Ελλήνων και να πετύχουν απομόνωση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ . Σε αυτό το σχέδιο εντάσσεται η καταστροφή των Καλαβρύτων .


.                                                       Μνημείο Καλαβρύτων 

Στα Καλάβρυτα διαπράχθηκε το μεγαλύτερο έγκλημα των Ναζιστικών Γερμανικών δυνάμεων στην διάρκεια της κατοχής. στην Ελλάδα.

Περίπου χίλιοι εκατό οι εκτελεσμένοι , εκατοντάδες σπίτια κατεστραμμένα. Ολοκληρωτική καταστροφή του χωριού.

Μετά το 1945 κανένας από τους δολοφόνους των Ελλήνων αμάχων δεν καταδικάστηκε ουσιαστικά για την «Επιχείρηση “Καλάβρυτα”» από τα γερμανικά δικαστήρια.


 

Οι εισαγγελείς της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, τυπικά κίνησαν δίκες ενάντια σε μερικούς αξιωματικούς της 117ης Μεραρχίας Καταδρομών, όμως αυτές διακόπηκαν σύντομα.

Η εισαγγελία στη πόλη Μπόχουμ, στην οποία εκκρεμούσαν μερικές δίκες λόγω της «Επιχείρησης “Καλάβρυτα”», διέκοψε τις προκαταρτικές εξετάσεις με την αιτιολογία ότι οι σφαγές ήταν «λογικές» και όχι απάνθρωπες ή προμελετημένες, και επομένως δεν ήταν αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο. Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιήθηκε για τις αναστολές είναι φοβερό. Οι περιοχές που ελέγχονταν από τον ΕΛΑΣ χαρακτηρίζονταν «μολυσμένες από τους αντάρτες» και οι μαχητές της Αντίστασης «ελληνικές συμμορίες». 

                                            Ο πρόεδρος της Γερμανίας   Γιοχάνες Ράου 
 

Δυστυχώς τους Γερμανικούς χαρακτηρισμούς τους υιοθέτησε μετακατοχικά και η Ελληνική δεξιά.

Συμμορίτες οι Ελασίτες για τους ναζί , συμμορίτες και για την Ελληνική δεξιά.

Το Γερμανικό έγκλημα των Καλαβρύτων, ακολούθησε Ελληνικό έγκλημα στην μνήμη και παραχάραξης της ιστορίας, θέλοντας να αποδώσουν την ευθύνη των αντιποίνων στον ΕΛΑΣ .Έχοντας η δεξιά στις γραμμές της δοσίλογους συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων (γράφαμε στην προηγούμενη ανάρτηση ), προσπάθησαν και εν μέρει το κατάφεραν να στρέψουν τον κόσμο ενάντια στην πατριωτική ΕΑΜική προσφορά .

Μεταπολεμικά παραχάραξαν τα ιστορικά γεγονότα δίνοντας ακόμα και ψευδείς ημερομηνίες . Δηλαδή ότι οι Γερμανοί εγκλημάτησαν μεν, αλλά το έκαναν για αντίποινα για τον θάνατο Γερμανών στην περιοχή των Καλαβρύτων .

Βρέθηκαν άνθρωποι που προσπάθησαν να… δικαιολογήσουν το έγκλημα αυτό! Τον Οκτώβριο του 1959 (συζητήσεις της Βουλής της 20ής, 21ης και 22ας Οκτωβρίου 1959), ο τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Παν. Κανελλόπουλος, μιλώντας για τα γεγονότα των Καλαβρύτων, είπε ότι προκλήθηκαν από την… » δικαιολογημένη οργή και αγανάκτηση των Γερμανών, επειδή ο ΕΛΑΣ εξετέλεσε Γερμανούς αιχμαλώτους «.

Απόλυτα ταιριαστή η θέση του με το κλίμα της εποχής . Ήταν και οι μέρες τέτοιες, αφού η κυβέρνησή Καραμανλή έδινε συγχωροχάρτι στον ναζί εγκληματία Μαξ Μέρτεν, υπεύθυνο για τον αφανισμό 50 χιλιάδων Εβραίων της Θεσσαλονίκης. (3)

Τα ίδια είχε υποστηρίξει λίγους μήνες νωρίτερα και ο βουλευτής της ΕΡΕ Β. Παπαρρηγόπουλος. Τα ίδια υπαινίσσονται δυστυχώς και σήμερα κάποιοι που δηλώνουν πολύ Έλληνες. (4)

.

Οι δεξιές μετακατοχικές κυβερνήσεις θέλοντας να σβήσουν από την συνείδηση των Ελλήνων την ηρωική προσφορά του ΕΑΜ –ΕΛΑΣ, προσπάθησαν να του χρεώσουν τα εγκλήματα των Γερμανών Ναζί . Δεν μπορούσαν να κάνουν και διαφορετικά βέβαια ,αφού στο έγκλημα πήραν μέρος και δοσιλογικές δυνάμεις οι οποίες μετακατοχικά στελέχωσαν την δεξιά και τον δημόσιο μηχανισμό .

Την αλήθεια αποκαθιστά ο υπαρχηγός του ΕΔΕΣ Κομνηνός Πυρομάγλου ο οποίος δεν δίστασε να γράψει την αλήθεια

Γράφει ο Πυρομάγλου αρκετά χρόνια μετά αφού είχε μελετήσει και τα Γερμανικά αρχεία .

«…Μετά την πλήρη κατάληψιν, υπό των Συμμαχικών Στρατευμάτων της Νοτίου Ιταλίας, ως και την απελευθέρωσιν της Βορείου Αφρικής η Πελοπόννησος και η Δυτική Στερεά εθεωρήθησαν υπό του Γερμανικού Επιτελείου

“ως πρώτη γραμμή μετώπου ”, εις τα μετόπισθεν της οποίας θα έπρεπε να εξουδετερωθή πάσα ανταρτική κίνησις “εν ανάγκη και να ερημωθή η περιοχή”.

Το Γερμανικόν Επιτελείον, φοβούμενον κατάληψιν της Επτανήσου, και αποβάσεις εις τας δυτικάς ακτάς της Ελλάδος (ανεμένετο άλλωστε μία τοιαύτη συμμαχική ενέργεια) απεφάσισε να ενεργήση όχι μόνον εκκαθαριστικάς επιχειρήσεις εναντίον των Ελλήνων ανταρτών, αλλά και να περάση δια πυρός και σιδήρου κατοίκους και σιδήρου κατοίκους και χωριά  της ορεινής περιοχής της Ελλάδος…

…Αι σφαγαί των Καλαβρύτων δεν υπήρξαν ενέργεια μεμονωμένη των Γερμανών.
Υπήρξε μία εκ των ενεργειών ενός γενικωτέρου σχεδίου του Γερμανικού
Επιτελείου, εις βάρος των αμάχων ελληνικών πληθυσμών.
Απομόνωσις του δράματος των Καλαβρύτων προδίδει, νομίζομεν, ηθελημένην παραποίησιν ή ηθελημένην εκμετάλλευσιν «
 
Αυτό ήταν το ΔΙΠΛΟ έγκλημα των ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ . Οι Γερμανοί αφάνισαν ζωές και σπίτια, η μετακατοχική δεξιά έβαλε ΘΗΛΙΑ στην ΜΝΗΜΗ για να χρησιμοποιήσω τον τίτλο ενός εξαιρετικού βιβλίου του αείμνηστου Βολιώτη δημοσιογράφου Γιάννη Μαντίδη (6)
 

 
Σημειώσεις :
 
1) Το τότε διεθνές δίκαιο που ουσιαστικά βασίζονταν στην συνθήκη της Χάγης 1906, ήταν προσαρμοσμένο στις οδηγίες των τότε αποικιοκρατικών δυνάμεων .Οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης είχαν αποικίες στις αρχές του αιώνα και δεν αναγνώριζαν δικαίωμα αντίστασης στους σκλαβωμένους λαούς . Υποκριτικά μόνο σε στρατό. .Αλλά οι σκλαβωμένοι λαοί τότε δεν είχαν Εθνικό κράτος για να έχουν στρατό .
2) Ο στρατηγός Λε Σουίρ πέθανε αιχμάλωτος των Σοβιετικών το 1954, οι άλλοι υπεύθυνοι της σφαγής ,ο μεν Εμπερσμπέργκερ χάθηκε στο Ανατολικό Μέτωπο και ο Ακαμπχούμπερ πέθανε στην Αυστρία το 1972, σε ηλικία 67 ετών. Ο τότε στρατιωτικός διοικητής Πελοποννήσου Βίλχεμ Σπάϊντερ καταδικάσθηκε το 1948 σε φυλάκιση 15 ετών από το Δικαστήριο της Νυρεμβέργης για όλα τα εγκλήματα πολέμου του Γ’ Ράιχ στην Ελλάδα, αλλά αφέθηκε ελεύθερος μετά από τρία χρόνια.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ Το ίδιο και ο ανωτερός του Χέλμουτ Φέλμι αλλά με την αμνηστία του 1951 αφέθηκαν ελεύθεροι
4 ) Αν με τον φόβο των αντιποίνων δεν έπρεπε να γίνει καμία αντιστασιακή πράξη, τότε πρέπει να παραδεχτούμε ότι ΔΕΝ έπρεπε να γίνει η Επανάσταση του 21.
5 ) Στις 18 Απριλίου του 2000, ο τότε Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Γιοχάνες Ράου (1931-2006), επισκέφτηκε τα Καλάβρυτα και εξέφρασε τη βαθιά θλίψη του για την τραγωδία. Όμως δεν ανέλαβε την ευθύνη εξ ονόματος του γερμανικού κράτους και δεν αναφέρθηκε στο ζήτημα των αποζημιώσεων.
6 ) Στο βιβλίο του ο Γιάννης Μαντίδης εξιστορεί την δολοφονία της Σοφίας Τοπάλη, της Ολανδέζας μητέρας της Λουκίας και της Φιλίτσας Καλαβρού . Το έγκλημα διέπραξαν Γερμανοί και ντόπιοι συνεργάτες τους της ομάδας Καλαμπαλίκη ( Ραυτόπουλου το κανονικό)
Πηγές .Χάγκεν Φλά’ι΄σερ . Μάρτιν Ζέκεντορφ. ο Χ. Φ. Μάγερ. Αρχείο Μουσείου Καλαβρύτων ,Φ. Γρηγοριάδης, Συλλογικό ΣΤΑ ΑΡΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΜΑΤΑ ,Κομνηνός Πυρομάγλου. .,Φίλιππος Σορδελιάνος , Κ .Παπαστεργιόπουλος, Τάσος Μαλεσιάδας, Γιάννης Μαντίδης, αφιερώματα.

 

 

 

                                        Ο Καρλ Λε Σουίρ 


Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2025

ΕΓΚΩΜΙΟ ΔΟΣΙΛΟΓΙΣΜΟΥ

 

 


 

 

 

 

 

Εγκώμιο δοσιλογισμού

 

Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης

 

Μετά την παραίτηση των ΕΑΜικών υπουργών από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου ,υπουργός άμυνας ανέλαβε ο Βενιζελικός στρατηγός Λεωνίδας Σπαής.(1) Ύστερα από χρόνια σε μια κρίση ειλικρίνειας ,(ίσως από τύψεις που συνεργάστηκε με δοσίλογους) , παραδέχτηκε ότι χρησιμοποίησε τα τάγματα ασφαλείας ενάντια στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ αλλά και σε κάθε δημοκρατικό πολίτη.

 

ο Λεωνίδας Σπαής 
 

» Ήταν εισήγηση των Άγγλων παραδέχεται . Από τους 27000 χρησιμοποιήσαμε τους 10000 , τους λιγότερο εκτεθειμένους, Τους ντύσαμε , τους εξοπλίσαμε και δημιουργήσαμε τα Τάγματα Εθνοφυλακής δημιουργώντας έτσι ισορροπία δυνάμεων . Δεν είναι αλήθεια ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν Τάγματα Ασφαλείας στην Ελλάδα όπως ισχυρίζονται Άγγλοι και Έλληνες .Χρησιμοποιήθηκαν περίπου οι μισοί και αυτοί την αλήθεια αποκαλύπτω«(2)

 

Ο συνταγματάρχης Θρασύβουλος Τσακαλώτος διοικητής της  ορεινής Ταξιαρχίας γνωστής και ως ταξιαρχία του ΡΙΜΙΝΙ (3) , στην διάρκεια των Δεκεμβριανών έβλεπε στο πρόσωπο του συνταγματάρχη Παπαδόγκωνα αρχηγού των Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου , ένα παλιό άξιο συνάδελφο τον οποίο απελευθέρωσε ενώ ήταν φυλακισμένος σύμφωνα με τις αρχικές αποφάσεις της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας .


 Ο Διονύσιος Παπαδόγκωνας 

 

»Πρέπει να αναφερθώ και σε έναν τόσο συκοφαντηθέντα αγνό πατριώτη από τους κομμουνιστάς .Τον ευρήκα κοντά στους στρατώνες της Ταξιαρχίας Ρίμινι, με αφοπλισμένους ευζώνους και χωροφύλακες και περιφρονημένους τιμημένους αξιωματικούς . Τους όπλισα δια να αμύνονται εναντίων των συνεχών επιθέσεων των λυσσώντων κομμουνιστών .Σαν αρχαιότερος όλων διηύθηνε επιτυχώς τον αγώνα τους . Εκεί σκοτώθηκε σε μία επίθεση των κομμουνιστών που χρησιμοποίησαν αφειδώς πυρά όλμων «(3)

Κατά τον Τσακαλώτο λοιπόν οι δοσίλογοι Ταγματασφαλίτες ήταν συκοφαντηθέντες από τους κομμουνιστάς. Δεν τον ενόχλησε καθόλου ότι τα ταγματα ασφαλείας( οι εύζωνοι ) διοικούνταν από τον διοικητή των SS Βάλτερ Σιμάνα .

 


Βρετανικές πηγές για τάγματα ασφαλείας 

 

Αντίθετα ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος εξέχον στέλεχος της δεξιάς παράταξης αδειάζει τον Τσακαλώτο και σημειώνει

"ο Παπαδόγκωνας εσκότωσεν, εκρέμασεν, εδήωσεν...Κουρκουλάκος και Παπαδόγκωνας (5-6)είχον επιστρατεύσει μερικούς αλήτας…….η στάσις του Παπαδόγκωνα υπήρξεν σκληρά, βίαιος, εντόνως φιλογερμανική".

Σημειώσεις : 

 

ο   Νικόλαος Κουρκουλάκος στα  73 του τοποθετήθηκε από την χούντα διοικητής της Αγροτικής τράπεζας
 

1) Ο Λεωνίδας Σπαής είχε διωχθεί και ο ίδιος από την δεξιά παράταξη . Αποτάχθηκε από τον στρατό το 1935 και στάλθηκε σε εκτόπιση στην Πάρο και Σκιάθο ,Αυτά που λέει βέβαια ότι χρησιμοποίησε τους λιγότερο εκτεθειμένους δεν αντέχουν σχολιασμού. Πόσο λιγότερο εκτεθειμένος ήταν ο Παπδόγκωνας ;

Αξίζει να επισημάνουμε ότι Σπαής μετά τον Εμφύλιο εκλέχτηκε με την ΕΠΕΚ του Νίκου Πλαστήρα 2 φορές βουλευτής Άρτας και στις εκλογές του 1961 πολιτεύθηκε συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ χωρίς να εκλεγεί

2) Συνέντευξη του στρατηγού Σπαή στο περιοδικό Πολιτικά θέματα

3) Η Ταξιαρχία Ρίμινι ήταν εντελώς εκκαθαρισμένη από κάθε δημοκρατικό στοιχείο μετά τα γεγονότα τις Μέσης Ανατολής. Η δυναμή της αποτελούνταν αμιγώς από εθνικιστές και βασιλόφρονες  

4Θρ. Τσακαλώτος . Βιβλίο του: Πως εσώθη η Ελλάς

5) Ο Παπαδόγκωνας ήταν διοικητής των ταγμάτων ασφαλείας στην Πελοπόννησο και παραδόθηκε μετά την προτροπή του Παν . Κανελλόπουλου και του Άρη Βελουχιώτη . Είχε ήδη περικυκλωθεί από τις δυνάμεις τους ΕΛΑΣ στην Τρίπολη και δεν είχε οδό σωτηρίας .Μετά την απελευθέρωσή του από τον Τσακαλώτο σκοτώθηκε στις μάχες των Δεκεμβριανών.

6)

Ο Κουρκουλάκος ήταν διοικητής των ΤΑ στην Πάτρα . Παραδόθηκε στους Άγγλους και αργότερα στην διάρκεια της Χούντας εντελώς άσχετος με τα οικονομικά ,διορίστηκε διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας.

Βάλτερ Σιμάνα . Διοικητής ss και ταγμάτων ασφαλείας

 

Πηγές: Χάγκεν Φλά’ισερ ,Χαιντς Ρίχτερ,Γιώργος Μαργαρίτης.Προκόπης Παπαστράτης, Φοίβος Οικονομίδης ,Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Μενέλαος Χαραλαμπίδης, , Πρακτικά επιστημονικής συνάντησης  επιμέλεια Γρηγόρης Φαρακος Μάϊος 1995,  Τασούλα Βερβενιώτη ,Μάριος  Αθανασόπουλος, Νίκανδρος Κεπέσης.

 

Αν σας άρεσε το αφιέρωμα ,κοινοποιήστε το και δηλώστε ακόλουθοι της σελίδας προκειμένου να ενημερώνεστε για κάθε νέα ανάρτηση καθώς και για την δραστηριότητα του συλλόγου

 

ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ

        Σαν σήμερα   3-1-1945 Ο Πλαστήρας πρωθυπουργός Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης Οι Βρετανοί αποφάσισαν ότι δεν χρειάζονται...