ΟΡΜΑΝ ΜΑΓΟΥΛΑ 26

https://www.facebook.com/simea2016/posts/pfbid0m4e6Xd3M4rKzL8cuuXrvBveCsVY9Cu2KnNfhNApatD72TizZXRSypWm4Vkbrc4Aol

 

Την Κυριακή 31 Μα'ί'ου ο ΣΙΜΕΑ συμμετείχε με πολυμελή αντιπροσωπεία στο μνημόσυνο που συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Φαρσάλων και το τοπικό συμβούλιο Δασόλοφου για τους 40 εκτελεσμένους στο ΟΡΜΑΝ ΜΑΓΟΥΛΑ ( Σιδηροδρομικός σταθμός του Κάτω Δασόλοφου ) Σημειώνουμε ότι 26 εκτελεσμένοι ήταν από κοντινά χωριά του Βόλου .

Αξιέπαινη ήταν και η πρωτοβουλία των Πολιτιστικών Συλλόγων των χωριών Βασιλί και Δασόλοφου που συνδιοργάνωσαν πριν το μνημόσυνο Αγώνα Δρόμου στη μνήμη των εκτελεσμένων .

Αξίζουν συγχαρητήρια και ευχόμαστε να συνεχιστεί και να διευρυνθεί με την συμμετοχή περισσότερων φορέων και χωριών της περιοχής.

Ρεπορταζ για τον αγώνα μνήμης εδώ.> https://www.facebook.com/groups/352180967047562/posts/1316902407242075

Την κεντρική ομιλία ανέλαβε και φέτος ο ΣΙΜΕΑ με ομιλητή τον εκπαιδευτικό –ιστορικό και αντιπρόεδρο του ΣΙΜΕΑ Νικόλα Φιλάρετο .

Προηγήθηκαν σύντομοι χαιρετισμοί και η εκδήλωση έκλεισε με το προσκλητήριο νεκρών και τον Εθνικό Ύμνο

Αξίζουν συγχαρητήρια για τον άρτιο συντονισμό της όλης εκδήλωσης την οποία είχε και φέτος η κα Βούλα Μπαλαμπάνη προϊσταμένη διεύθυνσης προγραμματισμού του Δήμου Φρσάλων .

Συγχαρητήρια επίσης στον Δήμαρχο Φαρσάλων ,στον τοπικό πρόεδρο του Δασόλοφου και στις υπηρεσίες του Δήμου που φρόντισαν για τον καθαρισμό του χώρου

 

\

Η κεντρική ομιλία για το ιστορικό της ημέρας

 

  Στις 2 Ιουνίου 1944 στην εφημερίδα «Ταχυδρόμος» του Βόλου δημοσιεύτηκε η
παρακάτω ανακοίνωση που θα σας διαβάσω:
«Την 24ην Μαΐου 1944, κομμουνιστική τρομοκρατική ομάς επετέθη εναντίον
αμαξοστοιχίας επί της γραμμής Τρικάλων-Βόλου και εις τον Σταθμόν Ορμάν Μαγούλα,
τραυματίσασα και φονεύσασα αριθμόν τινά Γερμανών στρατιωτών. Επειδή ετραυματίσθη
και απήχθη αριθμός τις Ελλήνων πολιτών, αποδεικνύεται σαφώς, ότι οι εγκληματίαι ούτοι
ευρισκόμενοι εις την υπηρεσίαν της Μόσχας, δεν διστάζουν να προξενήσουν εις ειρηνικάς
ελληνικάς οικογενείας βαρύ πένθος. Ο Γερμανικός Στρατός, όμως, δεν είναι διατεθειμένος να
ανεχθεί μπολσεβικικάς μεθόδους και εγκλήματα και θεωρεί εαυτόν ηναγκασμένον να
εφαρμόσει αυστηρά μέτρα. Εις αντίποινα διά την επίθεσην ταύτην, απηγχονίσθησαν, κατά
τον στρατιωτικό νόμον, 40 πρόσωπα, κρατούμενα παρά των Γερμανικών Αρχών και
καταγόμενα εκ της περιφέρειας ταύτης, άτινα καθώς απεδείχθη πλήρως ευρίσκοντο εις
σχέσεις μετά των τρομοκρατικών ομάδων.
Ακολουθούσαν τα ονόματα των εκτελεσθέντων και η ανακοίνωση τελείωνε με τα εξής:
Απαιτούμεν όπως ο πληθυσμός δι’ όλων των μέσων συμβάλει εις την σύλληψιν των
δραστών δια να αποκατασταθή η ανομία …
Υπογραφή Ο Φέλντ Κομμαντάνς».
Σ’ αυτές τις λίγες γραμμές δεν κρύβεται απλά μια δραματική στιγμή, ανάμεσα στις
εκατοντάδες, χιλιάδες ίσως τραγικές ιστορίες που διαδραματίστηκαν στη μαύρη διάρκεια της
γερμανικής κατοχής. Είναι μια ακόμα αποτρόπαια πράξη στον μακρύ κατάλογο των
«Αντίποινων», όρος που χρησιμοποιείται γενικότερα για να αποδώσει τις συλλογικές ποινές
που επέβαλαν οι αρχές Κατοχής στον άμαχο πληθυσμό και τα οποία αποτέλεσαν
«αναπόσπαστο κομμάτι της κατοχικής πολιτικής και πάγια στρατιωτική τακτική καθόλη τη
διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πόλεμου» όπως γράφει ο ιστορικός Στράτος Δορδανάς
στη διδακτορική του διατριβή με τίτλο «Αντίποινα των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων στη
Μακεδονία 1941-44».
Όσα προηγήθηκαν από την απάνθρωπη εκτέλεση των 40 αθώων εδώ, στον
σιδηροδρομικό σταθμό του Ορμάν Μαγούλα, είναι γνωστά. Το αποτρόπαιο αυτό μαζικό
έγκλημα διαπράχθηκε ακριβώς ως αντίποινα της μάχης που είχε προηγηθεί στον ίδιο αυτό
χώρο. Οι Γερμανοί κατακτητές και οι ντόπιοι προδότες συνεργάτες τους, είχαν αποφασίσει
να υφαρπάξουν τη σοδειά των σιτηρών του Θεσσαλικού κάμπου. Αντέδρασαν όμως οι
αντιστασιακές οργανώσεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Μία ίλη της Θεσσαλικής ταξιαρχίας ιππικού με τον
Ανθυπίλαρχο Κοντούλη σταμάτησε το τρένο στο οποίο επέβαιναν Γερμανοί. Αφού πρώτα
κατέβασαν τους Έλληνες επιβάτες για να τους διασφαλίσουν, επιτέθηκαν στους κατακτητές.
Στην μάχη που ακολούθησε οι Γερμανοί είχαν 4 νεκρούς. Αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν
και έτσι προστατεύτηκε η παραγωγή, ένα ακόμα επεισόδιο στη γνωστή «μάχη της σοδειάς».
Από τους εκτελεσμένους οι 26 ήταν από τα χωριά γύρω από τον Βόλο: 14 από τα
Λεχώνια, 6 από την Πορταριά, 3 από τον Άγιο Βλάσιο, 1 από την Άλλη Μεριά, 1 από τα
Ανωβολιώτικα χωριά και 1 από Βόλο. Φυλακισμένοι όλοι στο γνωστό κολαστήριο της
Κίτρινης Αποθήκης για την αντιστασιακή τους δράση ή απλά ως «συμπαθούντες» του ΕΑΜ,
οι πιο πολλοί με την υπόδειξη των ΕΑΣΑΔ Βόλου. Μαζί με αυτούς και άλλοι 14 από την
Λάρισα και άλλα χωριά του νομού. Τους έφεραν εδώ με φορτηγό και όπως εξιστορεί ο

σιδηροδρομικός Βασίλης Φλέγκας που ήταν κλεισμένος στον σταθμό και παρακολουθούσε
«οι ΕΑΣΑΔίτες ετοίμασαν 40 κρεμάλες από καλώδιο στα γύρω δέντρα και στα κάγκελα των
παραθύρων και δύο-δύο τους κατέβαζαν από το φορτηγό αυτοκίνητο και τους κρεμούσαν».
39 άντρες και μία γυναίκα, την εικοσιεξάχρονη έγκυο Ελένη Μαυρογιάννη. Όπως γράφτηκε
αργότερα στη βολιώτικη εφημερίδα ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ, η Ελένη δεν δέχτηκε να τις περάσουν την
θηλιά τα βρώμικα χέρια των ΕΑΣΑΔιτών. Την πέρασε μόνη της. Και πέρασε αυτή και οι
υπόλοιποι 39 στην αιωνιότητα. Εκεί όπου οι αξίες της ελευθερίας και της πίστης στον αγώνα
για έναν καλύτερο κόσμο πάντα θα λάμπουν και θα θυμίζουν και σ’ εμάς τους νεότερους πως
καμιά θυσία δεν πάει χαμένη, πως οι άνθρωποι μπορεί να λείπουν αλλά η ελπίδα για μια
δικαιότερη, ειρηνική ανθρωπότητα παραμένει πάντα ζητούμενο, ακόμα περισσότερο τώρα
που η φρίκη των πολέμων αρχίζει να ξεθωριάζει στη συλλογική μνήμη, 80 χρόνια από το
τέλος του Δεύτερου παγκόσμιου και πιο καταστροφικού πολέμου.

Δεν θα πρέπει βέβαια να ξεχνάμε την αποτρόπαια δράση των Ελλήνων συνεργατών των
Γερμανών, των δωσίλογων μελών του «Εθνικού Αγροτικού Συνδέσμου Αντικομμουνιστικής
Δράσεως», τα διαβόητα ΕΑΣΑΔ, που επιδίδονταν σε ανομολόγητες πράξεις βίας,
εξευτελισμού, τραυματισμού και δολοφονίας αντιστασιακών αλλά και αμάχων. Οπλισμένοι
επιφανειακά με την αντικομουνιστική ιδεολογία αλλά κυρίως με ιδιοτελή κίνητρα,
τρομοκράτησαν το πρώτο εξάμηνο και το καλοκαίρι του 1944 όλη τη Θεσσαλία, τότε που η
Γερμανία άρχισε να δέχεται την συντονισμένη πίεση των συμμάχων και να υποχωρεί. Και
στην πατρίδα μας, η αντίσταση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ είχε φουντώσει και η πίστη του λαού πως η
νίκη πλησιάζει, έδινε καρπούς, χτυπώντας τις κατοχικές δυνάμεις με επιθέσεις και σαμποτάζ,
παρόλο που τα γερμανικά αντίποινα ήταν σκληρά σε όλη την Ελλάδα. Χωριά όπως το
Δίστομο με 230 νεκρούς, το ολοκαύτωμα της Βιάννου με σχεδόν 500 νεκρούς, όπως και τα
Καλάβρυτα, το Κομμένο της Άρτας, όπου για τη δράση του ΕΔΕΣ εκτελέστηκαν 317. Στη
Μαγνησία η Δράκεια με 115 νεκρούς και το Δομένικο της Λάρισας που για 9 συνολικά
νεκρούς Ιταλούς στρατιώτες, πυρπολήθηκε το χωριό και σκοτώθηκαν 194 άμαχοι τον
Φεβρουάριο του 1943. Ολαυτά φανερώνουν ακριβώς την πιστή πολιτική της εφαρμογής
αντίποινων, όπως και οι 200 νεκροί του σκοπευτηρίου της Καισαριανής, που ήρθε στην
επικαιρότητα με τις φωτογραφίες των εκτελεσμένων πριν λίγο καιρό, που περήφανοι
οδηγήθηκαν να βρουν αδυσώπητα τον άδικο θάνατο.
Το ζήτημα αυτό συνδέεται με την αναθεωρητική τάση που διατυπώνεται από κάποιους,
σχετικά με τις ευθύνες της Αντίστασης και του ΕΛΑΣ. Ξεχνούν ωστόσο ότι η αντίσταση
οργανώθηκε με προτροπή και την αρωγή των Άγγλων συμμάχων και κυρίως πως οι Έλληνες
πάντα αντιστέκονταν στον κατακτητή, όπως φανερώνουν τόσα παραδείγματα από την
αρχαιότητα, μέχρι την επανάσταση του 1821. Τα αντίποινα και βέβαια δεν τα προκάλεσε η
δίκαια αντίσταση κατά του εισβολέα, αλλά η λογική της βίας, της στρατοκρατικής ιδεολογίας,
της ναζιστικής φυλετικής ανωτερότητας, η αρχή της συλλογικής ευθύνης και της ασύμμετρης
απάντησης.
Το στοιχείο εκείνο που διαφοροποίησε κυρίως τον Β.Π.Π. σε σύγκριση με τον
προηγούμενο, αλλά και τις ενδοευρωπαϊκές συρράξεις του 19 ου αιώνα, ήταν πως όχι μόνο
περιέπλεξε μια σειρά κρατών σε παγκόσμιο επίπεδο και προκάλεσε τεράστιες ανθρώπινες
και υλικές καταστροφές, αλλά και πως για πρώτη φορά ένας κατοχικός στρατός, όπως αυτός


του Γ’ Ράιχ, προέβη σε αντίποινα εναντίον του πληθυσμού τα οποία εφαρμόστηκαν
συστηματικά σε όλη τη διάρκεια του πολέμου και είχαν την κάλυψη της ηγεσίας του
εθνικοσοσιαλιστικού κράτους. Ο γερμανικός στρατός για πρώτη φορά στην παγκόσμια
ιστορία εξέφρασε με τόση αγριότητα το πνεύμα του νεωτερικού ολοκληρωτικού πολέμου,
αυτής της νέας μορφής πολέμου όπου δεν υπήρχαν ασφαλή μετόπισθεν και ο άμαχος
πληθυσμός μπορούσε να χρησιμοποιηθεί χωρίς κανέναν ενδοιασμό ως μέσον αντιμετώπισης
της ένοπλης αντίστασης όπου αυτή εμφανιζόταν, αλλά και προληπτικά. Από την άλλη, η
αντίσταση σε όλη την Ευρώπη, παρά τις αδυναμίες, τις αποτυχίες και τις αντιφάσεις της,
αποτυπώνει με ενάργεια τον χαρακτήρα που έλαβε ο πόλεμος, καθώς ενέπλεξε και
συσπείρωσε μείζονες κοινωνικές συλλογικότητες με διαφορετικά χαρακτηριστικά, γεγονός
πρωτοφανές για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία.
Και θα κλείσω με λίγα λόγια του Ν. Καζαντζάκη ο οποίος ως μέλος της επιτροπής για
την διαπίστωση και καταγραφή «των υπό των Γερμανών και Ιταλών κατά την διάρκειαν της
κατοχής διαπραχθεισών ωμοτήτων εν Κρήτη» έγραψε την ίδια περίοδο:
«Υπάρχει κάποια φλόγα – ας την πούμε ψυχή- κάτι πιο πάνω από τη ζωή και το θάνατο,
που είναι δύσκολο να το ορίσεις, δηλαδή να το περιορίσεις. Υπάρχει αυτή η περηφάνεια, το
πείσμα, ανέκφραστο κι αστάθμητο, που σε κάνει να χαίρεσαι που είσαι άνθρωπος. Να
χαίρεσαι, μα και συνάμα να σου δίνει μεγάλη ευθύνη. Γιατί, ενώ νοιώθεις πως έχεις χρέος να
κάμεις ό,τι μπορείς για να σώσεις αυτόν τον λαό, εκείνος βλέπει την προσπάθειά σου με
ειρωνεία και περιφρόνηση. Δεν έχει την ανάγκη κανενός για να σωθεί. Ένα μονάχα σου μένει
τότε: να δοκιμάσεις να γίνεις άξιος αυτού του λαού, να κερδίσεις τη δύναμη της δικής του
ψυχής, που πάντα τολμάει νʼ αντικρύζει, πρόσωπο με πρόσωπο, τη Θεά εκείνη που δεν κάνει
χατήρια και δεν κάθεται στα πόδια κανενός, την αγέλαστη κι αδάκρυτη Θεά, την ευθύνη».
Και ευθύνη δική μας είναι να μην ξεχάσουμε. Να μην ξεχάσουμε τους 40 εκείνους
απλούς ανθρώπους που ταξίδεψαν για έναν άλλο, πιο δίκαιο κόσμο εκείνη την αποφράδα
μέρα του Μάη του 1944 σ’ ένα ταπεινό σταθμό του τρένου, εδώ στο Ορμάν Μαγούλα. Κι
ακόμα να μη ξεχάσουμε πως ο φασισμός είναι ένα σύστημα που θέτει το κράτος υπεράνω
κριτικής και αμφισβήτησης και που βάζει τους πολίτες στο έλεος του καθεστώτος και πως ένα τέτοιο σύστημα δεν έχει θέση στις σημερινές κοινωνίες 

Σας ευχαριστώ  

Το μνημείο στήθηκε το 1950 χωρίς να αναφέρει την συμμετοχή των ΕΑΣΑΔΙΤΩΝ στο έγκλημα , αλλά οι εκδηλώσεις άρχισαν να πραγματοποιούνται το 1980 με απόφαση του τότε προέδρου της κοινότητας ΔΑΣΟΛΟΦΟΥ Γιώργου Σπανού ο οποίος παραβρέθηκε στην χθεσινή εκδήλωση και μας έκανε την τιμή να φωτογραφηθεί μαζί μας

 

 

Γυναίκες της Μαγνησίας στο Εργατικό Κίνημα: η προσφορά τους στην Αντίσταση.

 

 

 Όρθια αριστερά η ανήλικη εργάτρια Ανδρονίκη Συκιώτη-Μουζά 

 

 

 

Αφιέρωμα στην Εργατική Πρωτομαγιά

 

Γυναίκες της Μαγνησίας στο Εργατικό Κίνημα: η προσφορά τους στην Αντίσταση

στη μνήμη της γιαγιάς μου Ανδρονίκης Συκιώτη-Μουζά,

 μιας από τις εκατοντάδες ανήλικες εργάτριες του καπνεργοστασίου Ματσάγγου

 

Κείμενο: Αγγελική Νικολάου

 

Στον Βόλο ιδρύθηκε το πρώτο Εργατικό Κέντρο της χώρας, στις 30 Νοεμβρίου 1908, μια πολυσυλλεκτική οργάνωση που προσέλκυσε εργάτες, τεχνίτες, επαγγελματίες αλλά και διανοούμενους, πεδίο συζήτησης και εφαλτήριο διάδοσης ριζοσπαστικών και σοσιαλιστικών ιδεών, κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι διωγμοί που υπέστη στη συνέχεια το εργατικό κίνημα του Βόλου, μαζί με το Παρθεναγωγείο και τους πρωτεργάτες του (Δημήτρη Σαράτση, Αλέξανδρο Δελμούζο), είχαν ως συνέπεια τη διάλυση του Εργατικού Κέντρου και την παύση της έκδοσης του «Εργάτη», επιφέροντας και τη ματαίωση του στόχου για τη δημιουργία ισχυρού εργατικού κόμματος.

Οι αρχές του 20ού αιώνα είναι εποχή ιδιαίτερα σκληρή για τον εργατικό πληθυσμό της πόλης: εργασία 12 με 14 ώρες στα εργοστάσια, κακοπληρωμένη εργασία γυναικών, ανήλικα αγόρια και κορίτσια με πενιχρά μεροκάματα σε δύσκολες και επικίνδυνες για την υγεία τους συνθήκες. Σε αυτούς τους «φτωχούς των πόλεων» θα προστεθούν οι στρατιές των προσφύγων που θα φτάσουν στο λιμάνι του Βόλου μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Οι πρόσφυγες, άνθρωποι σε ανάγκη οι περισσότεροι, θα αποτελέσουν το φθηνό εργατικό δυναμικό των μεγάλων βιομηχανικών κλάδων του Βόλου (σιδηροβιομηχανία, υφαντουργία, καπνοβιομηχανία, βιομηχανία τροφίμων), συμβάλλοντας στη μεγάλη ανάπτυξη αυτών των επιχειρήσεων.

 

 

Πρώτες οι προσφυγοπούλες, νεαρά κορίτσια οι περισσότερες, θα εργαστούν μαζικά στις βιομηχανίες της πόλης, σπάζοντας την παράδοση που ήθελε τη γυναίκα να ασχολείται μόνο με τα του οίκου ή να εργάζεται ως δασκάλα ή μοδίστρα. Η χρήση γυναικών εργατριών συνέβαλε στην επιθυμητή μείωση του κόστους παραγωγής, επειδή το ημερομίσθιό τους ήταν φθηνό. Ωστόσο, η εργασία των γυναικών εποπτευόταν πάντα από μια αξιόπιστη δύναμη ειδικευμένων ανδρών εργατών.

Ο δημοσιογράφος Άθως Τριγκώνης, σε άρθρο του στον “Ταχυδρόμο” του Δεκέμβρη 1930, περιγράφει με μελανά χρώματα τα “εργαζόμενα κορίτσια”: “Τα περισσότερα από τα εργαζόμενα κορίτσια ανήκουν στην εργατική τάξη και κάνουν χειρωνακτική δουλειά. [...] Στο Βόλο είναι πολλά εργοστάσια που χρησιμοποιούν όλο κορίτσια. Γεννηθήκανε από γονείς εργάτες, μέσα συχνά στη φτώχεια, στη στέρηση και την κακομοιριά. [,,,] Από μικρά 10 ή 12 ετών μπαίνουν σε ένα εργοστάσιο ή σε κάποιο άλλο κατάστημα, κι αρχίζουν τη δουλειά, την πραγματικά κουραστική δουλειά, που δεν αποδίδει παρά δέκα ή είκοσι δραχμές μονάχα την ημέρα. […] Ναι, λοιπόν πηγαίνετε να δείτε αυτά τα κορίτσια, αυτά που σχολνάνε απ’ τα εργοστάσια, τις καπναποθήκες, τα μαγαζιά. Σα μέλισσες που σκορπάνε από την κυψέλη τους, ξεχύνονται στους δρόμους βουίζοντας όπως αυτές, ωχρές οι περισσότερες, κακοντυμένες, πηγαίνουν βιαστικά για τα σπίτια των, δυο δυο, τρεις τρεις μαζί”.

Είναι μέσα στον χώρο της δουλειάς που οι γυναίκες, από το 1910 και μετά, θα έρθουν σε επαφή με τις προοδευτικές ιδέες, το εργατικό κίνημα, τις σοσιαλιστικές θεωρίες, συνήθως μαζί με τους άνδρες συναδέλφους τους, ανάμεσα στους οποίους πολλές φορές είναι τα αδέρφια τους ή οι μελλοντικοί τους σύντροφοι. Ελάχιστες αλλά εντυπωσιακές είναι κάποιες κινήσεις αμιγώς γυναικείου συνδικαλισμού, κυρίως στην κλωστοϋφαντουργία. Το 1918 ιδρύεται το «Σωματείον υφαντριών και νηματεργατριών Βόλου», με επικεφαλής την εργάτρια Αλεξάνδρα Αμαράθη, η οποία θα απολυθεί μαζί με άλλες 30 εργάτριες, έχοντας συναντήσει εμπόδια ακόμα και από το τοπικό εργατικό κίνημα. Το 1922 ιδρύεται νέο σωματείο στον ίδιο κλάδο, με διοίκηση από τις εργάτριες Ασημώ Κλώνου, Χαρίκλεια Τσάντου, Ελένη Κόκαλη, Ελένη Κουφιδάκη, Κατίνα Οικονόμου κ.ά., χωρίς όμως επιτυχία. Μετά τις μεγάλες απεργίες του 1936 ο γυναικείος συνδικαλισμός γίνεται πιο μαχητικός, με εντυπωσιακή συμμετοχή και κύριο αίτημα την εξίσωση των αμοιβών ανδρών και γυναικών.

Αυτή η ώσμωση θα ενταθεί τη δύσκολη περίοδο της ιταλικής και γερμανικής κατοχής, με τη μεγάλη συμμετοχή των εργατριών στο συνδικαλιστικό κίνημα και την προσφορά τους στον αγώνα, τόσο για την απαλλαγή από τους κατακτητές όσο και για τη μεταβολή των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών που τις κρατούσαν στο περιθώριο, έξω από τη σφαίρα των αποφάσεων. Μέσα από τον αγώνα τους για εθνική απελευθέρωση, οι γυναίκες εργάτριες και υπάλληλοι προώθησαν συγχρόνως το αίτημά τους για κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, κάνοντας την εμφάνισή τους στον δημόσιο χώρο ως υπολογίσιμα και σημαντικά πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα.

Η ΕΑΜική Αντίσταση, το πιο μαζικό αντιστασιακό κίνημα στη χώρα και ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο, με τη μεγάλη συμμετοχή και προσφορά των γυναικών, προκάλεσε σημαντικές ρήξεις σε γερά ριζωμένες αντιλήψεις της εποχής σε σχέση με τη θρησκεία, την τιμή και την ιδιοκτησία, δίνοντάς τους μάλιστα για πρώτη φορά το δικαίωμα της ψήφου (1944). Στις οργανώσεις του ΕΑΜ συμμετείχαν πλήθος από κορίτσια και γυναίκες εργάτριες στα μεγάλα εργοστάσια του Βόλου.

Πρωτεργάτριες κατά την Κατοχή αναδεικνύονται οι καπνεργάτριες του Ματσάγγου. Ο κλάδος των καπνεργατών, ιδιαίτερα δραστήριος και αγωνιστικός σε όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, με συμμετοχή στις μεγάλες κινητοποιήσεις, απεργίες, συλλαλητήρια (1911, 1921, 1936), παρέμεινε καλά οργανωμένος στην Κατοχή και με πλούσιο γυναικείο δυναμικό, δεδομένου ότι ο αριθμός των εργατριών στο καπνεργοστάσιο ξεπερνούσε κατά πολύ τις άλλες βιομηχανικές μονάδες της πόλης: 1300 περίπου εργάτριες σε σύνολο 2000 εργατών. Με ημερομίσθια που έφταναν μόλις στο 30-50% των ανδρικών, οι γυναίκες εργάζονταν στα «χαρμάνια», στο πακετάρισμα, στο κυτιοποιείο, στη συσκευασία και στη δεματοποίηση, αλλά και στις σιγαρομηχανές μαζί με τους άνδρες. Οι εργάτριες του Ματσάγγου, με τη μαζικότητα της παρουσίας τους στο κέντρο της πόλης, έκαναν ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία τους στον δημόσιο χώρο, κυρίως με τις δυναμικές τους διαδηλώσεις.

Στέλεχος των «Ματσαγγούδων» η Έφη Κοτσαρίνη-Παπά, γραμματέας στο τμήμα των χαρμανιών, έφερε σε επαφή με το Εργατικό ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ πολλές συναδέλφισσές της. Με την ίδρυση του Εργατικού ΕΑΜ και των συνεταιρισμών των σωματείων οι εργαζόμενοι βρήκαν τρόπους να προσφέρουν στην Αντίσταση και παράλληλα να εξοικονομήσουν στοιχειώδη μέσα για την επιβίωσή τους. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Έφης Κοτσαρίνη, όπως και από τις μαρτυρίες του προϊσταμένου της υπηρεσίας προσωπικού Ρήγα Πατσιαντά και του υπαλλήλου και μέλους της εργοστασιακής επιτροπής Δημήτρη Γεννηματά, οι εργαζόμενες στου Ματσάγγου πήραν μέρος σε όλα τα διαβήματα, τις διαμαρτυρίες και τα συλλαλητήρια της Κατοχής, όπως ήταν το ογκώδες συλλαλητήριο κατά της πολιτικής επιστράτευσης, τον Μάρτη του 1943, και η συγκέντρωση την εποχή της συνθηκολόγησης της Ιταλίας, στο προαύλιο της Ευαγγελίστριας. Μία από τις κύριες διεκδικήσεις τους επίσης ήταν η καταβολή μέρους των αποδοχών σε τρόφιμα και τσιγάρα (ανταλλακτικό μέσο της εποχής), ενώ συμμετείχαν στη διακίνηση του παράνομου Τύπου και μετέφεραν μηνύματα, προκηρύξεις και προπαγανδιστικό υλικό με κίνδυνο της ζωής τους.

Επαφή με τις «Ματσαγγούδες», μέσω του Δημήτρη Γεννηματά, είχε και η δασκάλα και διευθύντρια της Λέσχης Εργαζομένου Κοριτσιού Ελένη Βαλσαμή-Χαλυβοπούλου, που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς και τους συνεργάτες τους, μαζί με τον σύζυγό της, τον ματωμένο Απρίλη του 1944. «Η Λέσχη στεγαζόταν τότε σε οίκημα πίσω από τα Δικαστήρια και οργάνωνε γιορτές, διαλέξεις και άλλες εκδηλώσεις, τις οποίες παρακολουθούσαν πολλοί εργάτες και εργάτριες του Ματσάγγου», γράφει η Νίτσα Κολιού. Είχε μεταβληθεί σε μια μυστική κυψέλη αντίστασης.

Η Ελένη Βαλσαμή -Χαλυβοπούλου 
 

Ανάλογη οργάνωση και δράση επί Κατοχής μαρτυρείται για τις εργάτριες της υφαντουργίας Μουρτζούκου από την Άννα Αηδονίδου-Βλαχάκη, συνδικαλίστρια και μετέπειτα σύμβουλο στη διοίκηση του Εργατικού Κέντρου Βόλου. Εκτός από τους αγώνες για την αμοιβή των εργατριών σε ύφασμα στα χρόνια του άκρατου πληθωρισμού, για ένα διάστημα το εργοστάσιο έφτιαχνε κάμποτ και βαμβακερά υφάσματα για την Επιμελητεία του Αντάρτη (ΕΤΑ).

Οργάνωση των εργατριών και αντιστασιακή δράση καταγράφεται επίσης στην υφαντουργία Παπαγεωργίου. Από τις οργανωμένες στο Εργατικό ΕΑΜ ήταν η εργάτρια στο τμήμα καρικώματος υφασμάτων Αλίκη Λοβέρδου, που συμμετείχε σε όλες τις εκδηλώσεις της οργάνωσης από το 1935. Αναφέρουμε επίσης τη μαρτυρία της Αφροδίτης Καλατζή-Κουτρουλή ( 1 ) με καταγωγή από την Καρδίτσα, που ήρθε στον Βόλο σε πολύ νεαρή ηλικία, εργάστηκε στο εργοστάσιο του Παπαγεωργίου και οργανώθηκε στο ΕΑΜ μαζί με τον αδερφό της και τον αρραβωνιαστικό της μέσω του συνδικάτου που καθοδηγούσε ο Αντώνης Πατσιαντάς. Δύο μήνες πριν την απελευθέρωση του Βόλου, την συνέλαβαν οι Γερμανοί και από την Κίτρινη Αποθήκη την εκτόπισαν στο στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας Ravensbruck, κοντά στο Βερολίνο, και αργότερα στη Δρέσδη, από όπου μετά την απελευθέρωση κατόρθωσε να επιστρέψει στον Βόλο και να επανασυνδεθεί με τους δικούς της.

Μεταπολεμικά, οι εργάτες και οι εργάτριες της πόλης μαζί με τις οικογένειές τους βίωσαν την αγωνία της επανεκκίνησης της τοπικής βιομηχανίας, καθώς μαστίζονταν περισσότερο από όλους από την ανεργία και την ανέχεια. Οι γυναίκες εργάτριες επλήγησαν περισσότερο, καθώς προσλαμβάνονταν συνήθως περιστασιακά και για μικρή διάρκεια, όπως γινόταν, για παράδειγμα, στην καπνοβιομηχανία Ματσάγγου, με τις επιλεκτικές προσλήψεις εργατριών με κριτήριο την «εθνικοφροσύνη» από το 1946 κι έπειτα. Δυσκολότερη ακόμη ήταν η πορεία για όλες εκείνες τις εργάτριες που φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν στη διάρκεια του Εμφυλίου και μέχρι το 1953, συχνά μαζί με τα μικρά τους παιδιά, στη Χίο, την Ικαρία, τη Μακρόνησο, το Τρίκερι.

Πηγές:

Τασούλα Βερβενιώτη, Μενέλαος Χαραλαμπίδης, Ευαγγελία Γάλλου, Νίτσα Κολιού, Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν, Θανάσης Μπέτας, Πάνος Σκοτινιώτης, Δημήτρης Σκαλτσής, Σταύρος Κατσούρας, Κώστας Φουντανόπουλος, Θανάσης Βογιατζής, Μιχάλης Κουντούρης, Λητώ Αποστολάκου, Συλλογές ΓΑΚ Μαγνησίας, περ Εν Βόλω, τχ. 30/2008, Δημοσιεύματα στο blog του ΣΙΜΕΑ. >https://simea2016.blogspot.com/

Σημείωση 1 https://simea2016.blogspot.com/2021/03/blog-post_35.html

Διαβάζεται και στην σελίδα του FB  με περισσότερες φωτογραφίες >

https://www.facebook.com/simea2016/posts/pfbid0sYdw37mGR9syprPovy4rDKgXoimTH8CgTQAjcuMPuVbgGS97vzpXBjmQzFCiM6xDl

 

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ

  

 

 

 

Από αριστερά δεύτερος ο Μουσολίνι και δίπλα του η Κλάρα Πετάτσι 
 

 ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ ( 1892-1945)

 

Κείμενο : Απόστολος Κ. Αποστολάκης

 

 

Στις 28 Απριλίου του 1945 ο Μουσολίνι ο οποίος υπήρξε για περίπου εικοσιένα χρόνια δικτάτορας στην Ιταλία, εκτελέστηκε από αριστερούς παρτιζάνους .Μαζί του εκτελέστηκε και η ερωμένη του Κλάρα Πετάτσι και κάποιοι ανώτεροι αξιωματούχοι που τον ακολούθησαν στην ηγεσία του νέου κράτους μαριονέτα το οποίο ονομάστηκε Δημοκρατία του ΣΑΛΟ η Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία . 

Με πράσινο χρώμα η δημοκρατία του Σαλό 
 

Συγκεκριμένα μετά την καθαίρεση του από το ανώτερο φασιστικό συμβούλιο και τον βασιλιά Βιττόριο Εμμανουέλε στις 24 Ιουλίου 1943, ο Μουσολίνι φυλακίστηκε .

Είχε προηγηθεί η απόβαση των συμμάχων στην Σικελία και ο αρχιστράτηγος Μπαντόλιο, αλλά και οι εσωτερικοί του αντίπαλοι, έψαχναν τρόπο να βρουν διαύλους επικοινωνίας για τερματισμό του πολέμου .

Οι συμμαχικές αποβάσεις στην Σικελία έγιναν από τον Νότο 

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1943 οι Ιταλοί υπόγραψαν συνθηκολόγηση με τους Αγγλοαμερικάνους οι οποίοι είχαν καταλάβει ήδη την Σικελία και προχωρούσαν στην κατάληψη της υπόλοιπης Ιταλίας .

Ο Χίτλερ αντέδρασε και έστειλε στρατό να περισώσει ότι μπορούσε να σωθεί από την υπόλοιπη χώρα του συμμάχου του .

Στις 12 Σεπτεμβρίου οργάνωσε με δύο χιλιάδες κομάντος και υπεύθυνο τον εμπιστό του στρατιωτικό Όττο Σκορτσένι ,την απαγωγή και απελευθέρωση του Μουσολίνι .Επιχείρηση Δρυς ( OPERATION Eiche) . Η επιχείρηση σημείωσε επιτυχία γιατί στην φρουρά που επιτηρούσε τον φυλακισμένο Μουσολίνι υπήρχε ανώτερος αξιωματικός φιλικά προσκείμενος και έπεισε τους φρουρούς του ότι δεν έπρεπε να αντιδράσουν μάταια . 

 

 

Η απελευθέρωση του Μουσολίνι από τους Γερμανούς 

Με την απελευθέρωση του Μουσολίνι, ο Χίτλερ κατάφερε να έχει ακόμα σύμμαχο την Ιταλία έστω διαλυμένη . Οργανώθηκε νέο κράτος υπό την ηγεσία του Μουσολίνι αλλά την εξουσία ουσιαστικά την είχαν οι Χιτλερικοί . Κράτος οπερέτα δηλαδή .

Οι σύμμαχοι παρά την σφοδρή αντίδραση των Γερμανών συνέχιζαν έστω και με χαμηλότερους ρυθμούς να προελαύνουν προς τον βορά . Παράλληλα στο κράτος οπερέτα του βορά είχε αναπτυχθεί αντάρτικο από τους Κομμουνιστές και Σοσιαλιστές που είχαν στην ηγεσία τους ονόματα που έπαιξαν μεταπολεμικά πολύ ενεργό ρόλο στα πολιτικές εξελίξεις στην Ιταλία . Τολιάτη ,Περτίνι και άλλους

Στις 26 Απριλίου ο Μουσολίνι αποφάσισε να εγκαταλείψει την έδρα του στο Μιλάνο και να καταφύγει στην Γερμανία μέσω Ελβετίας . Τον αναγνώρισαν οι παρτιζάνοι και τον συνέλαβαν . Δύο μέρες μετά τον εκτέλεσαν . Στην συνέχεια τον κρέμασαν μαζί με τους άλλους ανάποδα σε πλατεία του Μιλάνου Λίγες μέρες αργότερα θα έρχονταν και το τέλος του ΧΊΤΛΕΡ ο οποίος όπως είναι γνωστό αυτοκτόνησε .

Αμερικάνικη φωτογραφία της επόμενης μέρας μεπαραμορφωμένο το πρόσωπο του Μουσολίνι 

Στην Ιταλική Βιβλιογραφία υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις ποιος ήταν ο εκτελεστής , ποιος έδωσε την εντολή . Λίγη σημασία έχει για την εξέλιξη των γεγονότων . Η Ιταλία μπορούσε πλέον να αναπνέει ελεύθερα .

Για την Ελλάδα σίγουρα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού ο δικτάτορας που αποφάσισε να εισβάλει στην χώρα μας χωρίς να καταφέρει να την κατακτήσει μόνος του, έπαψε να υπάρχει πια .

 

Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ . ΑΓΓΛΙΑ , ΓΑΛΛΊΑ , ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΙΤΑΛΙΑ  υπόγραψαν την διάλυση της Τσεχοσλοβακίας και άνοιξαν την όρεξη του Χίτλερ για επόμενες εισβολές. 

Ο Μουσολίνι   είκοσι ετών